ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ
Η Οστεοπόρωση είναι ένα μείζον πρόβλημα υγείας με προεκτάσεις στην ποιότητα και στον ποσοτι κό χρόνο της ζωής της γυναίκας.Έχει κοινωνικές ,οικονομικές και ιατρικές παραμέτρους πέραν της αμιγούς προσωπικής διάστασης. Οι οδηγίες που εκδίδονται συχνά από έγκριτες επιστημονικές ενώσεις και κρατικούς φορείς στόχο έχουν την Μείωση των κινδύνων που έχει η οστεοπόρωση και την βελτίωση της ποιότητας ζωής των πασχόντων.
ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ Η ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ;
-Πρέπει να ελέγχονται ΟΛΕΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ > 50 ετών
-Σε έλεγχο της Οστικής Πυκνότητας Με Διπλή Φωτονιακή Δέσμη πρέπει να γίνονται δύο μετρήσεις [ΣΣ,Ισχίο]
-Πρέπει να γίνεται πέραν της μέτρησης της οστικής πυκνότητας και υπολογισμός του Κινδύνου Κατάγματος με τον Δείκτη FRAΧ[ Fracture Assesment Risk]
-Oστεοπόρωση διαγιγνώσκεται όταν υπάρχει Τ SCORE < -2.5 στην ΟΜΣΣ[οσφυική μοίρα Σπονδυλικής Στήλης] ,ΑΥΧΕΝΑ ΜΗΡΙΑΙΟΥ Ή/ΚΑΙ στο απώτερο 1/3 δηλαδή το 33% ΤΗΣ ΚΕΡΚΙΔΑΣ [ακόμα και σε απουσία Καταγμάτων] ή υπάρχουν κατάγματα ευθραυστότητας [σε απουσία Άλλων μεταβολικών διαταραχών των οστών]
[ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ μπορεί επίσης να διαγνωστεί σε ασθενείς με Οστεοπενία και αυξημένο δείκτη FRAX ]
——————————————————
ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΥΓΕΙΑΣ -WHO- ΓΙΑ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΕΝΙΑΣ
ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΟΣΤΙΚΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ Τ -SCORE -1 ‘H > -1
ΟΣΤΕΟΠΕΝΙΑ ” -1 ΕΩΣ -2.5
ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ ” < -2.5
——————————————————
το Τ-score αντιπροσωπεύει την απόκλιση σε αριθμό –SD-από τις φυσιολογικές τιμές της οστικής πυκνότητας σε ΝΕΑΡΟ ενήλικα ,ενώ το Ζ-score των αριθμό των σταθερών αποκλίσεων –SD-από τη φυσιολογική τιμή για την ηλικία, τη φυλή ,το φύλο και την εθνικότητα.
ΤΑ Τ SCORES ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΓΙΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ
ΤΑ Ζ SCORES ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΡΟ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ [ένα Ζ SCORE < -2 ορίζεται ως χαμηλότερο από την μέση τιμή για την ηλικία ,ενώ > -2 ως αναμενόμενο]
Για κάθε μία απόκλιση -SD -o κίνδυνος κατάγματος αυξάνεται 1,6 έως 2,6 φορές.
Σε ένα ποσοστό των γυναικών υπάρχει ταχύτερος ρυθμός απώλειας 3-7%[fast bone losers] και πρέπει έγκαιρα να διαγνωστεί και να αντιμετωπιστεί.
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΠΟ ΤΑ ΜΙΣΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΕΥΘΡΑΥΣΤΟΤΗΤΑΣ ΣΥΜΒΑΙΝΟΥΝ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΟΣΤΕΟΠΕΝΙΑ.
Σε ένα ποσοστό των γυναικών υπάρχει ταχύτερος ρυθμός απώλειας 3-7%[fast bone losers] και πρέπει έγκαιρα να διαγνωστεί και να αντιμετωπιστεί.
*Η Οστεοπόρωση διακρίνεται σε ΠΡΩΤΟΠΑΘΗ οστεοπόρωση όπου ανήκει η Μετεμμηνοπαυσιακή κι η Γεροντική οστεοπόρωση και σε ΔΕΥΤΕΡΟΠΑΘΗ που προκαλείται από άλλες νόσους πχ Ν.Cushing,ο Σακχαρώδης Διαβήτης, ο Υπερπαραθυρεοειδισμός ,το Πολλαπλό Μυέλωμα, η Δρεπανοκυτταρική αναιμία ,η μακροχρόνια χρήση ΚΟΡΤΙΖΟΝΗΣ ,η παρατεταμένη ακινητοποίηση κλπ.
***Υπάρχει και η ΤΟΠΙΚΗ μορφή οστεοπόρωσης όπως μετά από ένα κάταγμα ,η Ιδιοπαθής παροδική οστεοπόρωση μιας άρθρωσης πχ του ισχίου κλπ.
Η οστεοπόρωση είναι μια σιωπηλή διαταραχή των οστών ,μια χρόνια πάθηση του μεταβολισμού των οστών που χαρακτηρίζεται από μειωμένη δύναμη των οστών που προδιαθέτει σε αυξημένο κίνδυνο για κατάγματα. Παρατηρείται σταδιακή μείωση της πυκνότητας των οστών λόγω διαταραχής στην ισορροπία ανάμεσα στην παραγωγή νέου οστού και στην καταστροφή αυτού .
Φυσιολογικά η οστική πυκνότητα αυξάνεται προοδευτικά όσο αναπτύσσεται ο σκελετός και εξακολουθεί να αυξάνεται μέχρι τα 35 έτη ,οπότε φτάνει στο μέγιστο, στην Κορυφαία Οστική Πυκνότητα.
Η κορυφαία οστική πυκνότητα επηρεάζεται από το φύλο ,τη διατροφή ,τη φυλή ,το κάπνισμα ,την άσκηση κλπ.
Στους άνδρες είναι 20-30% μεγαλύτερη από τις γυναίκες και στην Μαύρη φυλή είναι 10-20% μεγαλύτερη από την Λευκή.
Μετά τα 35 αρχίζει η μείωση με σταδιακό τρόπο ,περίπου 0,3-0,5% ανά έτος.
Αρχικά ο ρυθμός απώλειας είναι ο ίδιος και στους άνδρες και στις γυναίκες. Όμως στις γυναίκες κατά την εμμηνόπαυση αρχίζει η επιτάχυνση της απώλειας στο 2-3% ανά έτος ,λόγω μείωσης των οιστρογόνων. Η φάση αυτή διαρκεί 6-10 χρόνια και επανέρχεται σε βραδύτερο ρυθμό η οστική απώλεια 0,3-0,5%.
Σε ένα ποσοστό των γυναικών υπάρχει ταχύτερος ρυθμός απώλειας 3-7%[fast bone losers] και πρέπει έγκαιρα να διαγνωστεί και να αντιμετωπιστεί.
ΚΥΡΙΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ
1.Ελαττωμένη Κορυφαία Οστική πυκνότητα
2.Αυξημένος ρυθμός Οστικής Απώλειας
Όταν η κορυφαία οστική πυκνότητα είναι μεγάλη ενώ η απώλεια φυσιολογική, δεν προκαλείται οστεοπόρωση.
Οστεοπόρωση δημιουργείται όταν η οστική μάζα των 35 ετών [η κορυφαία ]είναι χαμηλή ή ο ρυθμός απώλειας είναι μεγάλος ή και τα δύο.
Έτσι στοχεύουμε σε 2 σημεία κριτικής σημασίας ως προς την αντιμετώπιση της οστεοπόρωσης, στην μεγιστοποίηση της κορυφαίας οστικής πυκνότητας [ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ] και στην ελαχιστοποίηση της απώλειας [ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ]
ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΝΤΕΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ
1.Εμμηνόπαυση[φυσιολογική ή χειρουργική]
2.Χρόνια μειωμένη πρόσληψη ασβεστίου ,ανεπαρκής απορρόφηση αυτού από έντερο και καθήλωση αυτού στα οστά λόγω ανεπάρκειας βιταμίνης D
3.Περιορισμός σωματική δραστηριότητας λόγω σύγχρονου τρόπου ζωής αλλά και η υπερβολική άσκηση μέσω αμηνόρροιας που αυτή προκαλεί στα νέα κορίτσια πάλι αυξάνει τον κίνδυνο για οστεοπόρωση
4.Κακή διατροφή με αυξημένη κατανάλωση κρέατος που οδηγεί σε αυξημένη αποβολή ασβεστίου στα ούρα [Δυτικές χώρες]
5.Κάπνισμα που οδηγεί σε οστεοπόρωση λόγω πρόωρης εμμηνόπαυσης ,καταστροφής οστεοβλαστών, καταστροφής των οιστρογόνων, αγγειοσύσπασης σε αυξημένη συχνότητα καταγμάτων σπονδυλικής στήλης.
6.Οινόπνευμα που με την άμεση τοξική του δράση στους οστεοβλάστες και στην μείωση της απορρόφησης του ασβεστίου από το έντερο ,οδηγεί σε οστεοπόρωση[πάνω από 3 ποτά καθημερινά]
7.Υπερβολική κατανάλωση τσαγιού και καφέ ,λόγω αύξησης της αποβολής του ασβεστίου με τα ούρα.
8.Οικογενειακό ιστορικό [ένας γονέας με κάταγμα ισχίου]
9.Σωματικό βάρος και ύψος ,ιδιοσυγκρασία του ατόμου. Η οστεοπόρωση είναι συχνότερη σε λεπτές ,μικρόσωμες γυναίκες με ανοιχτόχρωμα επιδερμίδα.
10.Συνθήκες έλλειψης βαρύτητας –οι αστροναύτες χάνουν 1% οστό την εβδομάδα!
11.ΝΟΣΟΙ[ π.χ Ρευματοειδής αρθρίτιδα]
12.ΦΑΡΜΑΚΑ[π.χ Κορτιζόνη]
13.Δευτεροπαθής οστεοπόρωση[ ΣΔ τύπου 1 ,osteogenesis imperfecta σε ενήλικες ,Υπερθυρεοειδισμός για μεγάλο διάστημα ,Χρόνια ηπατική νόσος
Μέχρι τα 60 ,οι μισές γυναίκες λευκής φυλής έχουν οστεοπόρωση ή οστεοπενία, μία στις δύο γυναίκες μετά τα 50 θα παρουσιάσει κάποια στιγμή στη ζωή της κάταγμα οφειλόμενο στην οστεοπόρωση.
Στις ΗΠΑ ,πάνω από 10 εκατομμύρια γυναικών έχουν οστεοπόρωση και πάνω από 43 εκατομμύρια οστεοπενία. Πάνω από 2 εκατομμύρια κατάγματα που οφείλονται στην οστεοπόρωση συμβαίνουν στις ΗΠΑ ετησίως ! με κόστος που μέχρι το 2025 υπολογίζεται στα 25 ΔΙΣΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ δολάρια. Μια πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι το ετήσιο κόστος φροντίδας για τα οστεοπορωτικά κατάγματα υπερβαίνουν το ετήσιο κόστος φροντίδας για τον καρκίνο του μαστού ,το έμφραγμα του μυοκαρδίου ή το Αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο σε γυναίκες >55 .
ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ
–Διάχυτοι πόνοι ,μικρής ή μέτριας έντασης στην πλάτη ή στην οσφύ ,προκαλώντας ραχιαλγία ή οσφυαλγία που περνούν χωρίς η γυναίκα να αναζητήσει ιατρική συμβουλή και να τεθεί η διάγνωση .Συμβαίνει συνήθως > 45 ετών.
-Κάποιες φορές πιο έντονα επεισόδια πόνου στον θώρακα ,από τους θωρακικούς σπονδύλους [αφορούν σε μικροκατάγματα αυτών] ζωνοειδώς κατά μήκος των πλευρών ,δεν βελτιώνονται με την ανάπαυση και υποχωρούν μετά από 3-4 εβδομάδες. Αν και πάλι δεν τεθεί η διάγνωση και δεν αντιμετωπιστεί ,η οστεοπόρωση προχωρά προκαλώντας περιορισμό της κινητικότητας της ΣΣ.
-Η ΠΛΕΙΟΨΗΦΙΑ ΤΩΝ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΩΝ ΚΑΤΑΓΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΝ ΑΔΙΑΓΝΩΣΤΑ εκτός αν ψάξει κάποιος ειδικά γι’ αυτά κάποιος με απεικονιστικές τεχνικές.
-Η ΑΠΩΛΕΙΑ ΥΨΟΥΣ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΩΝ [ αν η απώλεια ύψους >4 εκ ,αν θεραπεία με κορτιζόνη> 3 μήνες έστω κι η οστική πυκνότητα δεν υποδηλώνει οστεοπόρωση πρέπει να ελέγχεται η ΣΣ για κατάγματα σπονδύλων]
-Αρκετά συχνά σε μεγαλύτερης ηλικίας άτομα προκαλείται Κύφωση της ΣΣ. Σε άλλα άτομα προκαλείται μείωση του ύψους έως και > 10 εκ ! λόγω συμπιεστικών καταγμάτων των σπονδύλων
-Αν η κύφωση είναι πολύ μεγάλη μπορεί να επηρεαστεί το έντερο και να προκληθεί ειλεός
-Εκτός από τα κατάγματα στους σπονδύλους παρατηρούνται και κατάγματα στα Ισχία –στον αυχένα του μηριαίου ,διατροχαντήρια κατάγματα ,κατάγματα κερκίδας ή βραχιονίου.
Η ΧΑΜΗΛΗ ΟΣΤΙΚΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΔΕΝ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΠΡΙΝ ! ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΚΑΤΑΓΜΑΤΩΝ.
Το κάταγμα είναι το μοναδικό πιο σημαντικό κλινικό σύμπτωμα της Μετεμμηνοπαυσιακής οστεοπόρωσης .
Τα οστεοπορωτικά κατάγματα συνήθως προκαλούνται από μικρής έντασης κακώσεις ,όπως η πτώση από το ύψος του ατόμου–εκτός από τα σπονδυλικά κατάγματα που μπορούν να παρουσιαστούν σε καθημερινές δραστηριότητες ,χωρίς πτώση ή κάκωση.
Τα κατάγματα που σχετίζονται με την οστεοπόρωση συχνά οδηγούν σε πόνο,αναπηρία ,παραμόρφωση και τελικά μείωση του προσδόκιμου της ζωής όπως και επιδείνωση της ποιότητας αυτής .
Τα κατάγματα των ισχίων είναι η πιο σημαντική επίπτωση της οστεοπόρωσης.
Οι γυναίκες με κατάγματα στα ισχία έχουν αυξημένη θνησιμότητα μέχρι και 20 % κατά τη διάρκεια των 2 πρώτων ετών.
Περισσότερες από τις μισές ! γυναίκες μετά από κατάγματα ισχίων ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΙΚΑΝΕΣ να επιστρέψουν σε ανεξάρτητο τρόπο ζωής .
Αρκετές μπορεί να χρειαστούν για μεγάλο διάστημα νοσηλευτική φροντίδα.
——————————————————-
ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ ΒΜD
*OΛΕΣ > 65 ΕΤΗ
*ΟΛΕΣ ΟΙ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΚΕΣ ΜΕ : -ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΑΤΑΓΜΑΤΟΣ ΧΩΡΙΣ ΜΕΓΑΛΟ ΤΡΑΥΜΑ
-ΜΕ ΟΣΤΕΟΠΕΝΙΑ ΔΙΑΓΝΩΣΜΕΝΗ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΑ
-ΜΕ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΛΗΨΗ ΚΟΡΤΙΖΟΝΗΣ
*ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ Ή ΠΡΟΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ
ΜΕ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ εφόσον επιθυμούν φάρμακα [π.χ χαμηλό σωματικό βάρος –ΔΜΣ < 20-,μακροχρόνια λήψη κορτιζόνης,οικογενειακό ιστορικό κατάγματος,,πρόωρη εμμηνόπαυση < 40 έτη,επί του παρόντος καπνίστρια ,μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ]
*Δευτεροπαθή οστεοπόρωση
—————————————-
ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ
Η διάγνωση γίνεται μόνο με την μέθοδο Διπλής φωτονιακής απορρόφησης — DEXA.
TO AΣΒΕΣΤΙΟ ΟΡΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΚΑΜΙΑ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ ΚΑΙ ΔΕΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΔΕΙΚΤΗ
Όμως το παρακολουθούμε σε ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία ώστε να αποφευχθεί η Υπερασβεστιαιμία.
-ΓΕΝΙΚΗ ΑΙΜΑΤΟΣ,ΑΣΒΕΣΤΙΟ ,ΦΩΣΦΟΡΟΣ,ΟΛΙΚΑ ΛΕΥΚΩΜΑΤΑ ,ΑΛΒΟΥΜΙΝΗ,ΤΡΑΝΑΣΑΜΙΝΑΣΕΣ,ΚΡΕΑΤΙΝΙΝΗ,ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ
-24 ΩΡΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΟΥΡΩΝ ΓΙΑ ΑΣΒΕΣΤΙΟ,ΝΑΤΡΙΟ ΚΑΙ ΚΑΘΑΡΣΗ ΚΡΕΑΤΙΝΙΝΗΣ [ώστε να αναγνωριστεί η δυσαπορρόφηση ασβεστίου ή η υπερασβεστιουρία]
*** η ΣΥΛΛΟΓΗ ΟΥΡΩΝ 24ΩΡΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΤΗΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ D ,META ΑΠΟ ΛΗΨΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΣΕ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ 1000-1200mg /ημέρα για τουλάχιστον 2 εβδομάδες
-25-ΟΗ-D
-ΠΑΡΑΘΟΡΜΟΝΗ ορού [για πρωτοπαθή ή δευτεροπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό]
-TSH
-ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΗΣΗ ΛΕΥΚΩΜΑΤΩΝ ΟΡΟΥ και ελεύθερες αλυσσίδες Κ,Λ για πιθανό Πολλαπλό Μυέλωμα
-Ελεύθερη Κορτιζόλη ούρων ή άλλες εξετάσεις για Πιθανή Υπερπλασία επινεφριδίων
-Ιστικά αντισώματα Τρανσγλουταμινάσης για υπόνοια Κοιλιοκάκης
-Τρυπτάση ορού, Μεθυλιστιδίνη Ούρων [για μαστοκύττωση]
-ΒΙΟΨΙΑ μυελού οστών για νόσους μυελού οστών
-Λήψη βιοψίας οστού από λαγόνια ακρολοφία σε ασθενείς με πιθανή νεφρική ή οστική νόσο σε ασθενείς σε υπόνοια οστεομαλακίας ή μαστοκύτωσης όταν έχει συμβεί κάταγμα χωρίς άσκηση μεγάλης βίας και φυσιολογική οστική πυκνότητα
-ΓΕΝΕΤΙΚΟΣ έλεγχος σε σπάνιες περιπτώσεις με ασυνήθη χαρακτηριστικά συμβατά με σπάνια μεταβολικά νοσήματα οστών.
– ΟΤΑΝ ΔΙΑΓΝΩΣΤΕΙ Η ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΟΥΣΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ;
-Πρέπει να αναζητηθούν αίτια δευτεροπαθούς οστεοπόρωσης και να γίνει εκτίμηση τυχόν Σπονδυλικών καταγμάτων.
Πρέπει να εκτιμηθεί αν θα χρησιμοποιηθούν δείκτες εργαστηριακοί στην αρχική προσέγγιση αλλά και στη μετέπειτα παρακολούθηση.
Σημειώνεται ότι τα αυξημένα επίπεδα δείχνουν πιο ταχείς ρυθμούς απώλειας οστού και υψηλότερο κίνδυνο καταγμάτων.
ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΑ ΚΑΙ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΜΕΤΡΑ ΠΟΥ ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ;
Πως μπορούν να αποφευχθούν η απώλεια οστού;
Πως μπορούν να αποφευχθούν τα κατάγματα;
Πρέπει να υπάρξουν αρκετές τροποποιήσεις στον τρόπο ζωής σε ΟΛΟΥΣ, όχι μόνο στα άτομα με οστεοπενία ή οστεοπόρωση. Τροποποιήσεις που στόχο έχουν την βελτίωση της μυοσκελετικής ακεραιότητας και της ισορροπίας, την διατήρηση της δύναμης των οστών και την αποτροπή μελλοντικών καταγμάτων.
–Επαρκής πρόσληψη ασβεστίου και βιταμίνης D ,συμμετοχή σε όλη τη διάρκεια της ζωής σε δραστηριότητες με άρση βαρών ,ασκλησεις με αντιστάσεις και ασκήσεις βελτίωσης της ισορροπίας ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι πτώσεις .
-Αποφυγή καπνίσματος
-Αποφυγή υπερβολικής χρήσης Αλκοόλ
-Ιδανικός σχηματισμός του σκελετού και Μεγιστοποίηση της Κορυφαίας οστικής μάζας στην ωριμότητα
-Αποφυγή πτώσεων και καταγμάτων
Η βιταμίνη D παίζει σημαντικό ρόλο στην απορρόφηση του ασβεστίου και στην υγεία του οστού και μπορεί να είναι σημαντική στην απόδοση των μυών ,την ισορροπία και τον κίνδυνο πτώσης.
Η ΙΔΑΝΙΚΗ ΤΙΜΗ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ D ΑΥΞΑΝΕΙ ΤΗΝ ΟΣΤΙΚΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ,ΑΠΟΤΡΕΠΕΙ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΝΙΣΧΥΕΙ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΔΙΦΩΣΦΩΝΙΚΑ.
ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ 1.000 IU ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ D ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΣΕ ΑΤΟΜΑ > 50 ΕΤΩΝ
Το επίπεδο της βιταμίνης D μετράται από την μέτρηση στον ορό της 25 ΟΗ –D.
Το ιδανικό επίπεδο θεωρείται ότι είναι >30 ng/ml
Άτομα με βιταμίνη D [25OH D ] 20-29 ng/ml Ή < 20 ng/ml
Μπορούν να αντιμετωπιστούν με 5.000 μονάδες D2 ή D3 καθημερινά για 8-12 εβδομάδες Ή 50.000 μονάδες D2 ή D3 μία φορά την εβδομάδα
Ώστε να επιτευχθεί επίπεδο 25 ΟΗ D >30 ng/ml
Aπό αυτό το σημείο και μετά διατηρείται με λήψη 1.000 μονάδων βιταμίνης D3 Έως ΚΑΙ 2.000 Μονάδες ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ !
Λόγω των λίγων τροφών [π.χ Φρέσκος σολωμός] που περιέχουν ικανή ποσότητα βιταμίνης D, προτείνεται η χρήση συμπληρωμάτων βιταμίνης D.
ΑΣΒΕΣΤΙΟ
Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ > 50 ΕΤΩΝ –εάν η διαιτητική πρόσληψη δεν είναι αρκετή –ΕΙΝΑΙ 1200mg /ΗΜΕΡΑ.
Οι ασθενείς με νεφρολιθίαση πρέπει να εκτιμώνται ως προς την αιτιολογία σχηματισμού λίθων ή την ασβεστιουρία ΠΡΙΝ τη χορήγηση συμπληρωμάτων ασβεστίου.
Η ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΠΕΡΝΑ ΤΑ 1500mg/HMEΡΑ.
Η ΔΙΑΙΤΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΤΙΜΟΤΕΡΗ ΑΠΟ ΤΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ.
Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΑ ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΕΠΙΒΛΑΒΗΣ.
Η μέση ημερήσια δόση που λαμβάνουν οι Αμερικανοί είναι περίπου η ΜΙΣΗ από αυτή που απαιτείται την ημέρα .Οι ασθενείς με χαμηλή ημερήσια πρόσληψη μπορούν να αυξήσουν την κατανάλωση τροφών πλούσιων σε ασβέστιο, ενώ για εκείνα τα άτομα που δεν μπορούν να καταναλώσουν τέτοιες τροφές ,τα συμπληρώματα ασβεστίου είναι η λύση.
ΕΤΣΙ ΣΥΝΙΣΤΑΤΑΙ Η ΛΗΨΗ 1200mg ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ > 50 ΕΤΩΝ
ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΙΤΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ
ΗΛΙΚΙΑ ΦΥΛΟ ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΔΟΣΗ
0-6 μηνών αγόρι 200 mg/ημέρα
Κορίτσι
1-3 ετών // 700
4-8 ετών // 1000mg/ημέρα
9-18 ετών // 1.300
19-50 ετών // 1.000
51 -70 ετών
ΑΝΔΡΕΣ 1.000
ΓΥΝΑΙΚΕΣ 1200
71+ 1.200 mg/ημέρα
ΜΑΓΝΗΣΙΟ
Αν και το μαγνήσιο απαιτείται για την επαρκή πρόσληψη ασβεστίου, εάν οι αποθήκες του σώματος είναι επαρκείς, το συμπλήρωμα του μαγνησίου ΔΕΝ αυξάνει την οστική πυκνότητα.
——————————————————————————
ΒΙΤΑΜΙΝΗ Α
Η υπερβολική και χρόνια πρόσληψη βιταμίνης Α [> 10.000 μονάδες ημερησίως ]
ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΠΟΦΕΥΓΕΤΑΙ ΓΙΑΤΙ ΕΧΕΙ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΣΤΑ ΟΣΤΑ.
————————————————————————————
ΚΑΦΕΙΝΗ
ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟΣ Ο ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Λόγω συσχέτισης με τα κατάγματα. Προκαλείται μικρή μείωση της απορρόφησης του ασβεστίου αλλά κυρίως αύξηση της απώλειας του ασβεστίου στα ούρα παράλληλα με αντικατάσταση των γαλακτοκομικών στη δίαιτα.
ΑΛΚΟΟΛ
Οι μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες σε κίνδυνο για οστεοπόρωση ΔΕΝ πρέπει να καταναλώνουν υπερβολικό αλκοόλ λόγω πολυπαραγοντικού μηχανισμού με αρνητική επίδραση στον σχηματισμό οστού, προδιάθεση για πτώσεις ,ανεπάρκεια ασβεστίου και χρόνια ηπατική νόσο. Επίσης η ηπατική νόσος προδιαθέτει σδ ανεπάρκεια βιταμίνης D.
ΚΑΠΝΙΣΜΑ
ΟΛΕΣ ΟΙ ΚΑΠΝΙΣΤΡΙΕΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΙΑΚΟΠΤΟΥΝ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ, Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΟΥ ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΗ ΣΤΟΝ ΣΚΕΛΕΤΟ ΟΠΩΣ ΚΑΙ ΣΕ ΟΛΟ ΤΟ ΣΩΜΑ.
ΑΣΚΗΣΗ
Η τακτική άσκηση πχ η βάδιση 30-40 λεπτά κάθε φορά μαζί με ασκήσεις για την πλάτη και την ισορροπία για λίγα λεπτά ,3-4 ημέρες την εβδομάδα πρέπει να γίνεται ΣΕ ΟΛΗ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ.
Η άρση βαρών και οι ασκήσεις με αντιστάσεις μπορούν να βελτιώσουν τη δύναμη, τη στάση και την ισορροπία που μειώνουν τον κίνδυνο πτώσεων.
Τα άτομα με σοβαρή οστεοπόρωση πρέπει να ασκούνται με προσοχή όταν εκτελούν ασκήσεις με προωθητική κίνηση κάμψης –στροφής της ΣΣ, άρσης μεγάλων βαρών ή ακόμα και πλάγια κάμψη του κορμού αφού ασκούνται μεγάλες δυνάμεις στη ΣΣ και μπορεί να προκληθεί κάταγμα.
Προτείνεται με ιδιαίτερη έμφαση η φυσική δραστηριότητα ΣΕ ΟΛΗ ΤΗ ΖΩΗ για την πρόληψη της οστεοπόρωσης ,το καρδιαγγειακό και την διατήρηση της συνολικής υγείας.
ΑΠΟΦΥΓΗ ΠΤΩΣΕΩΝ
Οι πτώσεις είναι η άμεση αιτία των καταγμάτων και ένα αποτελεσματικό πρόγραμμα κατά της οστεοπόρωσης οπωσδήποτε περιλαμβάνει πρόγραμμα για την πρόληψη των πτώσεων. Ιδιαίτερη προδιάθεση έχουν τα άτομα που είναι μεγάλης ηλικίας,πολύ ασθενικά ,έχουν πάθει εγκεφαλικό επεισόδιο ή λαμβάνουν φάρμακα που μειώνουν τη νοητική εγρήγορση.
Περίπου το 1/3 ! των ατόμων άνω των 65 ετών πέφτουν κάθε χρόνο.
Περίπου οι μισοί άνω των 80 ετών πέφτουν κάθε χρόνο.
Το 20-30% των ατόμων που πέφτουν υπόκεινται σε μέτριες έως σοβαρές κακώσεις .
Πρέπει οπωσδήποτε να λαμβάνοντα μέτρα για να αποφεύγονται οι πτώσεις στο σπίτι πχ. Μείωση φαρμάκων που επηρεάζουν την νοητική λειτουργία ,βελτίωση όρασης, απόσυρση καλωδίων,κατάλληλος φωτισμός, σωστά υποδήματα κλπ.
ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ
Η Οστεοπόρωση απλώς αντιμετωπίζεται .
Δεν θεραπεύεται εντελώς.
Βασίζεται στις συστάσεις ΦΑΡΜΑΚΑ +ΜΥΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ+ ΚΑΝΟΝΕΣ ΖΩΗΣ [πχ. αποφυγή κρεάτων πολλών,καφέ,καπνίσματος,αλκοόλ]
Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΡΙΕΧΕΙ ΕΝΑ ΒΑΣΙΚΟ ΦΑΡΜΑΚΟ+ ΒΙΑΤΑΜΙΝΗ D3 + ΑΣΒΕΣΤΙΟ εάν δεν είναι επαρκής η διαιτητική πρόσληψη.
ΦΑΡΜΑΚΑ
1.ΟΡΜΟΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ [SERM]
–Tibolone [LIVIAL]
–Raloxifene [EVISTA]
—Bazedoxifene [CONBRIZA]
2.AΣΒΕΣΤΙΟ [Ανώτερη η διαιτητική πρόσληψη,συμπλήρωμα μόνο όταν δεν είναι επαρκής]
Προσοχή στο επιπλέον ασβέστιο ,εναποτίθεται όπου υπάρχει φλεγμονή και προκαλεί προβλήματα πχ καρδιολογικά –στένωση αρτηριών ,περικαρδίτιδα
3.ΚΑΛΣΙΤΟΝΙΝΗ ΣΟΛΩΜΟΥ
Σε ρινικό spray[ΜΙACALCIC,CALSYNAR]ή σε ενέσιμη μορφή
4.ΔΙΦΩΣΦΩΝΙΚΑ ΑΛΑΤΑ
-Aledronate[FOSAMAX]
-Residronate [ACTONEL]
-Ibandronate [BONVIVA]
Tα από του στόματος χορηγούμενα διφωσφωνικά που χρησιμοποιούνται περισσότερο είναι η Αλενδρονάτη -70 mg/εβδομάδα Και η Ρισενδρονάτη 35 mg /εβδομάδα ή 150 mg/μήνα
ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΠΑΡΑΤΕΤΑΜΕΝΗ ΝΗΣΤΕΙΑ –συνήθως μετά τον νυχτερινό ύπνο,νωρίς το πρωί,αμέσως μετά το ξύπνημα ,ΝΑ ΚΑΤΑΠΙΝΟΝΤΑΙ ΜΕ ΕΝΑ ΓΕΜΑΤΟ ΠΟΤΗΡΙ ΝΕΡΟ ΚΑΙ ΝΑ ΜΕΣΟΛΑΒΕΙ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΜΙΣΗ ΩΡΑ ΠΡΙΝ ΛΗΦΘΟΥΝ ΑΛΛΑ ΦΑΡΜΑΚΑ’Η ΦΑΓΗΤΟ Ή ΑΛΛΑ ΡΟΦΗΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΝΕΡΟΥ.
**ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ ΜΕ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΕΝΕΡΓΟ ΝΟΣΟ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ
**Άλλες αντενδείξεις για από του στόματος διφωσφωνικά είναι η δυσαπορρόφηση,η αδυναμία παραμονής σε όρθια στάση για 30 λεπτά, άλλες λειτουργικές ανωμαλίες στον οισοφάγο κλπ
** Πρέπει να χορηγούνται με προσοχή σε ασθενείς με μειωμένη νεφρική λειτουργία
** σπάνιες επιπλοκές αυτών η ΟΣΤΕΟΝΈΚΡΩΣΗ ΓΝΑΘΩΝ ,η οποία είναι αρχικά ασυμπτωματική μιμούμενη τερηδόνα και περιοδοντική νόσο
5.ΡΑΝΕΛΑΝΙΚΟ ΣΤΡΟΝΤΙΟ
–Strontium Ranelate [PROTELOS]
Σε σκόνη ,2 gr ημερησίως με άδειο στομάχι
6.ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΠΑΡΑΘΟΡΜΟΝΗΣ
–T eriparatide[ FORSTEO]
Έχει λάβει έγκριση από τον FDA για περιπτώσεις υψηλού κινδύνου κατάγματος.
7.BITAMINH D3
–cholicalciferol
–Alphacalcidol [ONE ALPHA]
8.DENOSUMAB [PROLIA]
Nέο φάρμακο,μονοκλωνικό αντίσωμα ,αδρανοποιεί τους οστεοκλάστες.
Μία ένεση υποδόρια κάθε 6 μήνες
Πρέπει πριν από τη θεραπεία με PROLIA ,να διορθώνονται η όποια ανεπάρκεια βιταμίνης D ή ασβεστίου ,για να αποφευχθεί η υπασβαστιαιμία.
