Μία από τις μεγαλύτερες ανησυχίες των γυναικών που μένουν έγκυες και μολύνονται από το τοξόπλασμα είναι η ΚΑΘΕΤΗ μετάδοση στο έμβρυο. Αν και σπάνια, η ΣΥΓΓΕΝΗΣ τοξοπλάσμωση μπορεί να προκαλέσει σοβαρές Νευρολογικές ή Οφθαλμικές διαταραχές –που μπορεί να οδηγήσουν σε Τύφλωση-όπως και Καρδιακές και Εγκεφαλικές ανωμαλίες.
Ο Προγεννητικός έλεγχος πρέπει να περιλαμβάνει πληροφόρηση σχετικά με την αποφυγή της τοξοπλάσμωσης.
Σε κάποιες χώρες ,ιατρικά προηγμένες όπως για παράδειγμα ο Καναδάς ,ο έλεγχος ρουτίνας δεν προτείνεται. Προσφέρονται μόνο οι ορολογικές δοκιμασίες στις γυναίκες που θεωρείται ότι βρίσκονται σε κίνδυνο για Πρωτοπαθή λοίμωξη από Τοξόπλασμα.
Η ύποπτη πρόσφατη λοίμωξη σε έγκυο θα πρέπει να επιβεβαιώνεται ΠΡΙΝ ΤΟΥΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥΣ ΧΕΙΡΙΣΜΟΥΣ, με την επανάληψη της εξέτασης των δειγμάτων σε ειδικά κέντρα αναφοράς. [χρησιμοποιώντας κατά το δυνατόν ακριβείς διαγνωστικά εξετάσεις και σωστή ερμηνεία των αποτελεσμάτων αυτών].
Εάν υποψιαζόμαστε ΟΞΕΙΑ ΛΟΙΜΩΞΗ ,ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΥΜΕ ΣΕ 2-3 ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ και σκεφτόμαστε εάν θα ξεκινήσουμε θεραπεία με ΣΠΙΡΑΜΥΚΙΝΗ ,ΑΜΕΣΩΣ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ.
Υπάρχουν δύο στόχοι της φαρμακευτικής θεραπείας για τη τοξοπλάσμωση, ανάλογα αν έχει συμβεί ενδομήτρια λοίμωξη ή όχι.
* Εάν η μητέρα έχει μολυνθεί,αλλά το έμβρυο όχι,χορηγείται ΣΠΙΡΑΜΥΚΙΝΗ,για την εμβρυική προφύλαξη ,ώστε να αποτραπεί η μετάδοση των λοιμογόνων οργανισμών από τον πλακούντα που λειτουργεί ως δεξαμενή τροφοδοσίας αυτών στο έμβρυο σε όλη τη διάρκεια της κύησης.Η Σπιραμυκίνη είναι ένα μικρόβιο της ομάδας των μακρολίδων που δεν περνά τον πλακούντα –απλά συγκεντρώνεται σ’ αυτόν–και γι’ αυτό ΔΕΝ είναι αξιόπιστο γαι την ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΕΜΒΡΥΙΚΗΣ ΛΟΙΜΩΞΗΣ ,ΑΛΛΑ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΤΟΧΕΥΕΙ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΚΑΘΕΤΗΣ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΤΟΥ ΠΑΡΑΣΙΤΟΥ ΣΤΟ ΕΜΒΡΥΟ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΝΕΤΑΙ ΜΟΝΟ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΜΒΡΥΙΚΗ ΛΟΙΜΩΞΗ.
ΔΟΣΗ ΣΠΙΡΑΜΥΚΙΝΗΣ 1 gr από το στόμα κάθε 8 ώρες.
ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΙΔΕΤΑΙ ΚΑΘΟΛΗ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ ,ΕΑΝ Η ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ PCR ΕΙΝΑΙ ΑΡΝΗΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΟ ΤΟΞΟΠΛΑΣΜΑ .
*Εάν έχει επιβεβαιωθεί η λοίμωξη του εμβρύου ή υπάρχει μεγάλος βαθμός υπόνοιας χορηγούνται ΠΥΡΙΜΕΘΑΜΙΝΗ ΚΑΙ ΣΟΥΛΦΑΘΕΙΑΖΙΝΗ για ΘΕΡΑΠΕΙΑ. [μαζί με φυλλικό οξύ]
Η πυριμεθαμίνη ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΧΟΡΗΓΕΙΤΑΙ ΣΤΟ Α΄τρίμηνο ,ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΗΤΙΚΑ ΤΕΡΑΤΟΓΟΝΟ.
Ο συνδυασμός πυριμεθαμίνης και σουλφαθειαζίνης μειώνει σημαντικά τη βαρύτητα της νόσου.
ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
1/ Η Αμνιοπαρακέντηση πρέπει να προτείνεται για την αναγνώριση του τοξοπλάσματος στο αμνιακό υγρό με τη μέθοδο PCR
α/ αν έχει διαγνωστεί Πρωτοπαθής λοίμωξη στη μητέρα [πρέπει πάντα τέτοια περιστατικά να παραπέμπονται σε ειδικά κέντρα αναφοράς για την τοξοπλάσμωση]
β/ εάν οι ορολογικές δοκιμασίες ΔΕΝ επιβεβαιώνουν ή ΔΕΝ αποκλείουν ΟΞΕΙΑ Λοίμωξη
γ/ εάν παρατηρούνται ανώμαλα υπερηχογραφικά ευρήματα πχ.ενδοκρανιακές αποτιτανώσεις, μικροκεφαλία, υδροκέφαλος, ασκίτης, ηπατοσπλη νομεγαλία ή σοβαρή καθυστέρηση της ανάπτυξης.
2/ Η Αμνιοπαρακέντηση ΔΕΝ πρέπει να προτείνεται σε κύηση ΜΙΚΡΟΤΕΡΗ ΤΩΝ 18 ΕΒΔΟΜΑΔΩΝ ΚΑΙ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ ΣΕ ΔΙΑΣΤΗΜΑ < 4 ΕΒΔΟΜΑΔΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΥΠΟΠΤΗ ΜΗΤΡΙΚΗ ΟΞΕΙΑ ΛΟΙΜΩΞΗ–για τη μείωση των ψευδώς αρνητικών αποτελεσμάτων
3/ μια μη -έγκυος που έχει διαγνωστεί με Οξεία Τοξοπλάσμωση πρέπει να περιμένει 6 μήνες πριν ξεκινήσει προσπάθειες για εγκυμοσύνη.
4/ Κάθε περίπτωση αντιμετωπίζεται ξεχωριστά και από ειδικό
5/ Πληροφόρηση πρέπει να παρέχεται σε όλες τις γυναίκες που είναι ήδη έγκυες ή σχεδιάζουν εγκυμοσύνη.
6/ Το Τοξόπλασμα είναι ενδοκυττάριο παράσιτο.’Εχει ένα κύκλο ζωής με άφυλη αναπαραγωγή που λαμβάνει χώρα σε δευτεροπαθείς ΞΕΝΙΣΤΕΣ –θηλαστικά και πτηνά –και η φυλετική αναπαραγωγή λαμβάνει χώρα στους πρωτοπαθείς ΞΕΝΙΣΤΕΣ –τις γάτες–στο επιθήλιο του γαστρεντερικού τους. Οι γάτες μολύνονται με βρώση άλλων ζώων μολυσμένων πχ. ποντικών και πουλιών που έχουν κύστεις του τοξοπλάσματος και σπανίως με πέψη ωοκύστεων από κόπρανα άλλων γατών απευθείας. Οι μολυσμένες γάτες είναι ασυμπτωματικές και ξεκινούν με αποβολή μη–λοιμογόνων ωοκύστεων με τα κόπρανά τους 1-2 εβδομάδες μετά την έκθεση. Οι περισσότερες γάτες αποβάλλουν ωοκύστεις μία φορά στη ζωή τους. Μέσα σε ημέρες ή εβδομάδες οι κύστεις γίνονται λοιμογόνες. Οι ωοκύστεις επιβιώνουν καλύτερα σε θερμά και υγρά περιβάλλοντα πχ κήποι ,κουτιά με άμμο,σκουπίδια και μπορούν να παραμείνουν λοιμογόνες για πολλούς μήνες. Επίσης αντέχουν στο ψύχος έως και 18 μήνες, ιδίως αν είναι καλυμμένες και εκτός άμεση ηλικής ακτινοβολίας.
Μετά την πέψη από ένα ΔΕΥΤΕΡΟΠΑΘΗ ΞΕΝΙΣΤΗ πχ. άνθρωπο ,πουλί ,άλλο οικόσιτο ζώο,τρωκτικό,οι Ωοκύστεις αποβάλλουν σποροζωίτες και αλλάζουν σε ταχυζωίτες που εισβάλλουν στα κύτταρα και διπλασιάζονται. Διασπείρονται ταχύτατα ,κυκλοφορούν 3-10 ημέρες στον ξενιστή πριν αλλάξουν σε βραδυζωίτες και σχηματίσουν κύστεις μέσα στους ιστούς.
Οι κύστεις παραμένουν μετά τη λανθάνουσα λοίμωξη .
Μετά την πρωτολοίμωξη θεωρούνται μολυσμένοι για όλη τους τη ζωή οι Άνθρωποι.
Εκτός αν υπάρξει ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΟΛΗ του ξενιστή και επανενεργοποίηση του παρασίτου ,οι Άνθρωποι – ξενιστές συνήθως μένουν ασυμπτωματικοί.
7/Η Τοξοπλάσμωση είναι η 3η κατά σειρά λοιμογόνος αιτία Θανάτου που σχετίζεται με το φαγητό ,μετά τη Σαλμονέλλα και τη Λιστερίωση.
Οι τρείς κύριες πηγές μετάδοσης είναι :
– H Kατανάλωση Ωμού ή ατελώς ψημένου κρέατος
– Η Εκθεση σε κόπρανα μολυσμένης γάτας
– Κάθετη μετάδοση
Στην εγκυμοσύνη οι πιο συχνοί τρόποι μετάδοσης είναι μέσω ατελώς ψημένου ή ωμού κρέατος ή μολυσμένου νερού ,μέσω έκθεσης σε χώμα πχ. κηπουρική χωρίς γάντια και έκθεσης σε κόπρανα γάτας. Ο κίνδυνος έκθεσης σε κόπρανα γάτας που αποβάλλει ωοκύστεις καθορίζει και τον κίνδυνο μόλυνσης .Οι οικόσιτες γάτες συνήθως δεν κυνηγούν και δεν τρώνε ωμό κρέας άρα δεν είναι πιθανό να μολυνθούν με τοξόπλασμα.
8/ Οι περισσότερες έγκυες με λοίμωξη από το τοξόπλασμα δεν αναπτύσσουν εμφανή σημεία και συμπτώματα και ο κανόνας είναι η αυτόματη ανάρρωση.Η κλινική εκδήλωση στις έγκυες δεν είναι πιο σοβαρή από τις μη έγκυες ,αλλά πολύ συχνά εμφανίζεται σαν γριππώδης συνδρομή –χαμηλή πυρετική κίνηση,κόπωση και λεμφαδενοπάθεια με περίοδο επώσασης 5-18 ημερών από την έκθεση. Σπάνια οι έγκυες θα εκδηλώσουν οφθαλμολογικές διαταραχές λόγω αμφιβληστροειδίτιδας λόγω τοξοπλάσματος. Σε ανοσοκατασταλμένες έγκυες όμως το τοξόπλασμα μπορεί να προκαλέσει σοβαρή εγκεφαλίτιδα , μυοκαρδίτιδα, πνευμονίτιδα, ηπατίτιδα μέσω οξείας λοίμωξης ή αναζωπύρωσης παλαιάς .
9/ Η Διάγνωση γίνεται με ΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ, ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ Ή ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΑΝΩΜΑΛΩΝ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ.
10/ Οι ορολογικές δοκιμασίες είναι συχνά το 1ο βήμα αλλά είναι διαγνωστική πρόκληση η διάκριση της πρωτοπαθούς από τη χρόνια λοίμωξη και είναι συχνά δύσκολο να ερμηνευθούν γι’ αυτό και είναι σημαντική η συμβουλευτική από ειδικό.
Η παρουσία των αντισωμάτων ΙgM ΔΕΝ μπορεί να θεωρηθεί αρκετή ώστε να τεθεί η διάγνωση της ΟΞΕΙΑΣ λοίμωξης από τοξόπλασμα.
Τα ΙgM αυξάνονται από την ημέρα 5 έως και εβδομάδες μετά την οξεία λοίμωξη ,φτάνουν στο μέγιστο 1-2 μήνες μετά και αρχίζουν να μειώνονται πιο αργά από τα ΙgG ,και μπορούν αν επιμένουν σε χαμηλά επίπεδα έως και χρόνια μετά την οξεία λοίμωξη.
Τα ΙgG εμφανίζονται αργότερα από τα Μ,συνήθως ανιχνεύονται μετά από 1-2 εβδομάδες,με μέγιστο 12 εβδομάδες έως και 6 μήνες μετά την οξεία λοίμωξη.
Θα παραμείνουν ανιχνεύσιμα χρόνια μετά και συνήθως παρόντα σε όλη τη διάρκεια της ζωής .
*εάν IgM και IgG ΑΡΝΗΤΙΚΑ ΑΠΟΥΣΙΑ ΛΟΙΜΩΞΗΣ Ή ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΠΡΟΣΦΑΤΗ ΟΞΕΙΑ
*εάν αρνητικά τα ΙgM και θετικά IgG ΠΑΛΑΙΑ ΛΟΙΜΩΞΗ [> 1ΕΤΟΥΣ] [Άλλοι λένε > 6 μήνες]
*εάν θετικά IgM και IgG Ή ΠΡΟΣΦΑΤΗ ΛΟΙΜΩΞΗ Ή ΨΕΥΔΩΣ ΘΕΤΙΚΟ—εάν υποψιαζόμαστε πρόσφατη λοίμωξη ,επανάληψη ελέγχου σε 2-3 εβδομάδες.
Αν τα IgG X4 , ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΠΡΟΣΦΑΤΗ ΛΟΙΜΩΞΗ
11/ Τα τεστ avidity για τα IgG μετρούν την ένταση σύνδεσης των αντισωμάτων με τους λοιμογόνους οργανισμούς. Εάν η avidity είναι υψηλή ,τότε είναι η λοίμωξη > 5 μήνες
12/ Η Αμνιοπαρακέντηση πρέπει να προτείνεται ανάλογα με το αν έχει διαγνωστεί Πρωτοπαθής λοίμωξη, αν δεν μπορούν να επιβεβαιώσουν οι ορολογικές δοκιμασίες ή αν υπάρχουν ανώμαλα υπερηχογραφικά ευρήματα.
ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΣΕ ΚΥΗΣΕΙΣ < 18 ΕΒΔΟΜΑΔΩΝ ΚΑΙ ΟΧΙ ΣΕ ΔΙΑΣΤΗΜΑ ΜΙΚΡΟΤΕΡΟ < 4 ΕΒΔΟΜΑΔΩΝ ΑΠΟ ΕΚΤΙΜΩΜΕΝΗ ΟΞΕΙΑ ΠΡΩΤΟΛΟΙΜΩΞΗ
13/ Ο Κίνδυνος κάθετης μετάδοσης αυξάνεται με την ηλικία κύησης με υψηλότερους ρυθμούς στο 3ο τρίμηνο [60-81%] σε σχέση με 6% στο 1ο.
Η σοβαρότητα της νόσου όνως μειώνεται με πρόοδο της κύησης ,με προσβολή στο 1ο τρίμηνο σαν αποτέλεσμα την εμβρυική απώλεια ή μεγάλες συνέπειες.
Ο συνολικός κίνδυνος από τη Συγγενή τοξοπλάσμωση κατά την κύηση κυμαίνεται μεταξύ 20-50% χωρίς θεραπεία.
Η ΚΛΑΣΣΙΚΗ ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΤΟΞΟΠΛΑΣΜΩΣΗ χαρακτηρίζεται από :
Χοριοαμφιβληστροειδίτιδα,υδροκέφαλο,ενδοκράνιες ασβεστώσεις και μικροκεφαλία.Τα υπερηχογραφικά ευρήματα δεν είναι αρκετά για μια σίγουρη διάγνωση αλλά συσχετίζονται ισχυρά με ενδομήτρια λοίμωξη όταν υπάρχει καταγεγραμμένη μητρική λοίμωξη.
Πάνω από 90 % των νεογνών με συγγενή τοξοπλάσμωση ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΚΛΙΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΛΟΙΜΩΞΗΣ ΣΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ.
Τα νεογνά όταν δεν δίδεται θεραπεία ,βρίσκονται σε κίνδυνο μακροπρόθεσμων επιπτώσεων πχ χοριοαμφιβληστροειδίτιδα στο 85 % των παιδιών και ψυχοκινητικών και νοητικών επιπτώσεων.
Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΛΛΑΞΕΙ ΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΑΥΤΩΝ ΤΩΝ ΕΠΙΠΛΟΚΩΝ
ΕΙΔΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΕ ΕΓΚΥΟΥΣ ΓΙΑ ΑΠΟΦΥΓΗ ΜΟΛΥΝΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟΞΟΠΛΑΣΜΑ
1. Να φοράτε γάντια και να πλένετε σχολαστικά τα χέρια σας όταν ακουμπάτε κόπρανα γάτας ή αντικείμενα που μπορεί να έχουν μολυνθεί [άμμος γάτας,κήπος κλπ].
2. Μειώστε τον κίνδυνο έκθεσης των μικρών γατιών με το να τις κρατάτε όλες στο σπίτι και να δίνετε στις οικόσιτες γάτες μόνο μαγειρεμένη ,συντηρημένη ή ξηρά τροφή.
3. Να αλλάζετε την άμμο στο δοχείο της γάτας σε καθημερινή βάση με γάντια σε καθημερινή βάση.
4. Απολυμαίνετε το δοχείο της γάτας πριν το ξαναγεμίσετε με ζεστό νερό στο όριο του βρασμού για 5 ‘.
5. Να τρώτε μόνο καλά μαγειρεμένο κρέας.
6. Η κατάψυξη σκοτώνει τις κύστεις από τοξόπλασμα.
7. Καθαρίστε τις επιφάνειες και τα σκεύη που έχουν έρθει σε επαφή με ωμό κρέας.
8. ΜΗΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΝΕΤΕ ΩΜΟ ΚΡΕΑΣ Ή ΩΜΑ ΑΥΓΑ.
9. Πλένετε τα φρούτα και τα λαχανικά πριν την κατανάλωση.
10. Να προλαβαίνετε τη διασταυρούμενη μόλυνση με το να πλένετε σχολαστικά τα σκεύη που ήρθαν σε επαφή με το ωμό κρέας ή τα λαχανικά.
11. ΜΗΝ ΠΙΝΕΤΕ ΝΕΡΟ ΔΥΝΗΤΙΚΑ ΜΟΛΥΣΜΕΝΟ ΜΕ ΩΟΚΥΣΤΕΙΣ .
12. Η διαδικασία αποξήρανσης ή ”καπνίσματος ”κάποιων τροφών ΔΕΝ καταλήγει απαραίτητα σε προιόν ελεύθερο από ωοκύστεις.
13. Η συντήρηση στο ψυγείο δεν καταστρέφει απαραίτητα τα παράσιτα.
14. Η προετοιμασία των γευμάτων στο φούρνο μικροκυμάτων ΔΕΝ ΚΑΤΑΣΤΡΕΦΕΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ τις ωοκύστεις.
