Mother holding her infant
Grandma, woman and daughter
Infant sleeping

ΙΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΩΝ – HPV (HUMAN PAPILLOMA VIRUS)

Ετικέτα: dara-gynecologos.gr

  • ΙΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΩΝ – HPV (HUMAN PAPILLOMA VIRUS)

    ΙΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΩΝ – HPV (HUMAN PAPILLOMA VIRUS)

    O Ιός των ανθρωπίνων κονδυλωμάτων προκαλεί μία από τις πιο συχνές Σεξουαλικά μεταδιδόμενες λοιμώξεις παγκοσμίως. Έχουν αναγνωριστεί πολλοί τύποι ιών μέχρι τώρα—περίπου 150- και κάποιοι από αυτούς μπορεί να προκαλέσουν καρκίνο και κάποιοι δερματικές βλάβες όπως τα εξωτερικά κονδυλώματα της γεννητικής και πρωκτικής περιοχής. Οι διάφοροι τύποι ιών μπορεί να προκαλέσουν εντελώς διαφορετικά κλινικά προβλήματα. Κάποιο τύποι προσβάλλουν περιοχές όπως τα χέρια  και τα πόδια ,ενώ άλλοι τύποι στοχεύουν στην περιοχή του πρωκτού και των εξωτερικών γεννητικών οργάνων και μεταδίδονται κατά την κολπική ,από του στόματος ή πρωκτική επαφή ή κατά τη διάρκεια στενής δερματικής επαφής με άτομο που έχει προσβληθεί. Είναι πιθανό να προσβληθεί ένα άτομο με περισσότερους από έναν τύπους ιών την ίδια χρονική στιγμή. Υπολογίζεται ότι περίπου το 75% των σεξουαλικά ενεργών ανδρών και γυναικών θα προσβληθούν τουλάχιστον από έναν τύπο κονδυλωμάτων της πρωκτικής και γεννητικής περιοχής κατά τη διάρκεια της ζωής τους αλλά οι περισσότεροι με υγιές ανοσοποιητικό σύστημα θα καταπολεμήσουν την λοίμωξη  μόνοι τους. Από αυτούς που έχουν προσβληθεί  ,μόνο ένα μικρό ποσοστό θα εμφανίσουν καρκίνο και αν υπάρξει σωστή παρακολούθηση και αντιμετώπιση δεν θα κινδυνεύσουν από αυτόν. Υπολογίζεται ότι  π.χ από τις 100 γυναίκες που θα μολυνθούν από HPV ,μόνο 1-2 γυναίκες κινδυνεύουν να αναπτύξουν προκαρκινική ή καρκινική  βλάβη στον τράχηλο της μήτρας με την προυπόθεση ότι δεν θα εξεταστούν τακτικά από γιατρό  και δεν θα υποβληθούν στις   απαραίτητες εξετάσεις.

    Άρα δεν ισχύει ότι η λοίμωξη από τον ιό των κονδυλωμάτων σημαίνει καρκίνο.

    Απαιτείται προσβολή από επικίνδυνο τύπο ιού μαζί με πτώση της άμυνας του οργανισμού και αμέλεια της παρακολούθησης από γιατρό για  μεγάλο χρονικό διάστημα για να υπάρξει κίνδυνος για καρκίνο.

    ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ HPV ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ,αλλά πολλά από τα συμπτώματα είναι αντιμετωπίσιμα.

    Το να εκπαιδευτούμε σε ασφαλέστερες σεξουαλικές επαφές  μειώνει την πιθανότητα όλων μας να μολυνθούμε από ιό HPV ή κάποια άλλη σεξουαλικώς μεταδιδόμενη νόσο. Δεν υπάρχει αξιόπιστος τρόπος να γνωρίζουμε σε ποιά άτομα  θα επιμείνει η λοίμωξη και θα υπάρξει πιθανότητα για καρκίνο, αλλά στις γυναίκες  το τεστ Παπανικολάου αποτελεί πολύτιμο διαγνωστικό εργαλείο για τον καρκίνο του τραχήλου ,επιτρέπει δε την πλήρη θεραπεία στα πρώιμα στάδια.

    Δεν υπάρχει ισοδύναμο του τεστ ΠΑΠ για τους άνδρες. Ο καρκίνος του πέους είναι σπάνιος  και εμφανίζεται σε λιγότερο του 1%  στον συνολικό αριθμό καρκίνων στους άνδρες. Τα εξωτερικά κονδυλώματα της πρωκτικής και γεννητικής περιοχής είναι πιο συχνά.

    ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΟΥ HPV

    Οι περισσότεροι άνδρες και γυναίκες που έχουν HPV δεν έχουν συμπτώματα της λοίμωξης.  Τα  εξωτερικά  κονδυλώματα  στην πρωκτογεννητική περιοχή μπορεί να είναι ένα σημείο της λοίμωξης. Μπορεί να είναι επίπεδα ή να μοιάζουν με μικρό κουνουπίδι .Πολλοί άνθρωποι δεν έχουν κανένα εμφανές σημείο της λοίμωξης λόγω του βρίσκονται οι βλάβες δεν είναι επιφανειακές ή είναι πολύ μικρές για να είναι ορατές.
    Στις γυναίκες τα κονδυλώματα μπορεί να παρουσιαστούν  στο αιδοίο ,τις μηροβουβωνικές πτυχές ,τον πρωκτό ,ή εντός του κόλπου ,της ουρήθρας αλλά και στον τράχηλο της μήτρας ,που αποτελεί και συχνό σημείο εντόπισης .Κατά την κύηση τα κονδυλώματα  μπορεί να αυξηθούν σε αριθμό και μέγεθος αλλά συνήθως μικραίνουν μετά τον τοκετό.
    Όταν η λοίμωξη είναι μη ενεργός ,τα κύτταρα  του τραχήλου φαίνονται φυσιολογικά  στο τεστ Παπ  και η γυναίκα μπορεί να μην μάθει ποτέ ότι είχε προσβληθεί.

    Σε μια ενεργό ,όμως λοίμωξη ,τα κύτταρα του τραχήλου υπόκεινται σε αλλαγές .

    Μια ενεργός λοίμωξη μπορεί να έχει δύο πορείες :

    –τα ανώμαλα κύτταρα να ξαναγίνουν φυσιολογικά και η λοίμωξη να  αντιμετωπιστεί από το Ανοσοποιητικό σύστημα εντελώς και να αποδράμει απόλυτα  ή και να γίνει ανενεργός .Πάντως μια ανενεργός λοίμωξη μπορεί να ξαναγίνει ενεργός για λόγους που δεν είναι ξεκάθαρα κατανοητοί μέχρι τώρα.

    — τα ανώμαλα κύτταρα  πολύ σιγά μπορεί να εξελιχθούν σε καρκίνο στον τράχηλο της μήτρας.

    Στους άνδρες τα κονδυλώματα μπορεί να εμφανιστούν στο πέος ,το όσχεο ,τις μηροβουβωνικές πτυχές, τον πρωκτό και τον δακτύλιο και εντός της ουρήθρας.

    ΔΙΑΓΝΩΣΗ

    Το ΗPV testing είναι μια διαγνωστική εξέταση αλλά συνήθως δεν αποτελεί μέρος της ετήσιας εξέτασης της γυναίκας όπως είναι το τεστ κατά Παπανικολάου. Το τεστ Παπανικολάου ενώ είναι μια σωτήρια εξέταση εντούτοις δεν καλύπτει  απόλυτα την γυναίκα από τον κίνδυνο του καρκίνου λόγω του ότι έχει Ευαισθησία 50-75%. Δηλαδή όταν εξετάζονται 100 γυναίκες με βλάβη στον τράχηλο –προκαρκινική ή καρκινική —, το τεστ Παπανικολάου θα είναι παθολογικό μόνο στις 50 -75 από αυτές .Οι υπόλοιπες θα έχουν αρνητικό ,μη παθολογικό ,’’ψευδώς αρνητικό ‘’αποτέλεσμα. Εξαιτίας αυτού ,σε πολλές περιπτώσεις χρησιμοποιείται το HPV  DNA test έχει ευαισθησία  πάνω από 90 % . Συνοψίζοντας, το τεστ Παπανικολάου, το HPV DNA test, η κολποσκόπηση και η λήψη βιοψιών όταν χρειάζεται είναι οι θεμελιώδεις εξετάσεις  διάγνωσης και παρακολούθησης της HPV λοίμωξης. Αποτελούν τη λεγόμενη δευτερογενή πρόληψη ,θεωρώντας τον Εμβολιασμό  ως πρωτογενή πρόληψη.

    ΤΥΠΟΙ HPV

    TΡΟΠΟΙ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ

    Οι περισσότεροι τύποι HPV προκαλούν τα κοινά κονδυλώματα. Αναπτύσσονται  σε περιοχές όπως τα χέρια  και τα πόδια .Περισσότεροι από 40 τύποι ιών είναι οι λεγόμενοι ‘’γεννητικοί τύποι’’ και μεταφέρονται από άτομο σε άτομο  μέσω στενής επαφής όπως αυτή συμβαίνει σε διάφορες σεξουαλικές  πρακτικές .

    Οι τύποι χαμηλής επικινδυνότητας είναι οι HPV 6  και HPV 11.

    Οι υψηλής επικινδυνότητας  τύποι  ,είναι τύποι που μπορεί να προκαλέσουν καρκίνο με την πάροδο πολλών ετών και την επίμονη ενεργό λοίμωξη να μετατρέπει φυσιολογικά κύτταρα σε προκαρκινικά ή σε καρκίνο.

    Οι παρακάτω καρκίνοι συσχετίζονται με τον HPV

    –  ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΡΑΧΗΛΟΥ  ΜΗΤΡΑΣ

    Η λοίμωξη από HPV προκαλεί περίπου όλους τους καρκίνους του τραχήλου. Από τους τραχηλικούς καρκίνους που σχετίζονται με HPV,,περίπου το 70% προκαλείται από 2 τύπους  HPV 16 ,HPV 18.
    Το κάπνισμα μπορεί να αυξήσει  τον κίνδυνο καρκίνου  στον τράχηλο της μήτρας σε γυναίκες που έχουν HPV.
    Αν και σχεδόν όλοι οι καρκίνοι στον τράχηλο προκαλούνται από HPV,  είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι οι περισσότερες λοιμώξεις των γεννητικών οργάνων από HPV ,ΔΕΝ ΘΑ ΠΡΟΚΑΛΕΣΟΥΝ ΚΑΡΚΙΝΟ.

    -ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΣΤΟΜΑΤΟΣ

    Η λοίμωξη από HPV μπορεί να προκαλέσει καρκίνο της γλώσσας και του στόματος . Μπορεί επίσης να προκαλέσει καρκίνο του φάρυγγα. Αυτοί οι καρκίνοι εμφανίζουν ταχέως αυξανόμενη συχνότητα και σε άνδρες και σε γυναίκες. Η αλλαγή στις σεξουαλικές πρακτικές με αύξηση αυτών των μορφών επαφής ,πιθανόν συνεισφέρει σ’ αυτήν την αύξηση.
     

    -ΑΛΛΟΙ ΚΑΡΚΙΝΟΙ

    Η ΗPV λοίμωξη συσχετίζεται με λιγότερο συχνούς καρκίνους όπως Αιδοίου και Κόλπου στις γυναίκες και Πέους στους άνδρες.

    ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΒΛΑΒΩΝ ΑΠΟ ΗPV

    Δεν υπάρχει θεραπεία για τη λοίμωξη από HPV. Οι γιατροί αντιμετωπίζουν τις βλάβες  που προκαλούνται από την λοίμωξη.
    Τα κονδυλώματα[όλων των ειδών ] και οι προκαρκινικές βλάβες μπορούν να αφαιρεθούν με τους παρακάτω τρόπους:

    • Με αγκύλη διαθερμίας ηλεκτρικού ρεύματος[διαδικασία εξαίρεσης του πάσχοντος ιστού]-laser
    • Τεχνικές ψύξης
    • Χειρουργείο
    • Κρέμες και τοπικά μέσα που εφαρμόζονται απευθείας στην πάσχουσα επιφανειακή περιοχή.

    Η ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΤΩΝ ΓΕΝΝΗΤΙΚΩΝ ΚΟΝΔΥΛΩΜΑΤΩΝ ΔΕΝ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΟΤΙ ΤΟ ΑΤΟΜΟ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΠΛΕΟΝ ΗPV ΛΟΙΜΩΞΗ

    Τα Κονδυλώματα συχνά επιστρέφουν λόγω παραμονής του ιού σε άλλα κύτταρα του σώματος.

    Ένα άτομο χωρίς ορατές βλάβες  ακόμα μπορεί να μεταδώσει τον ιό σε σεξουαλικό του σύντροφο.

    Μια  ανενεργός λοίμωξη μπορεί να μετατραπεί σε ενεργό όταν το ανοσοποιητικό σύστημα του ατόμου αποδυναμωθεί λόγω ασθένειας ,φαρμάκων ή στρες.

    Ένα άτομο ακόμα κι αν έχει μόνο ένα σύντροφο  στη ζωή του,μπορεί και πάλι να προσβληθεί από ΗPV ,ένα ο σύντροφος αυτός είχε σύντροφο με λοίμωξη κονδυλωμάτων στο παρελθόν.

    Πάντως είναι γεγονός ότι όσο περισσότερους συντρόφους έχει κάποιος τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος να εμφανίσει HPV .

    Μια μονογαμική σχέση ΔΕΝ εγγυάται  την ΜΗ προσβολή.

    Η ΛΟΙΜΩΞΗ ΑΠΟ HPV ΔΕΝ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΜΙΑΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΝΑ ΜΕΙΝΕΙ ΕΓΚΥΟΣ.

    Όμως καλό  να υπάρχει έλεγχος πριν τη σύλληψη –εάν δεν έχει διενεργηθεί  πρόσφατα-έτσι ώστε αν χρειαστεί ιατρικός χειρισμός να μπορεί να γίνει δεδομένου  του γεγονότος ότι οι τοπικές θεραπείες είναι δυνητικά τερατογόνες και δεν εφαρμόζονται κατά την κύηση  [π.χ διαλύματα,κρέμες ] και οι αφαιρετικές μέθοδοι αν και ασφαλείς στην πλειοψηφία  τους εφόσον αφορούν τον τράχηλο και μια βαριά δυσπλασία που δεν είχε αντιμετωπιστεί πριν την σύλληψη,μπορεί να θέσει σε κίνδυνο μια αρχόμενη κύηση. Μιλάμε δηλαδή για την επικινδυνότητα ως προς το κύημα των μεθόδων αντιμετώπισης των βλαβών από τον ΗPV και όχι τον κίνδυνο από τον ιό  αυτόν καθαυτό κατά την κύηση. Για την μεγάλη πλειοψηφία των γυναικών  δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος για το έμβρυο  ούτε στην κύηση ούτε στον τοκετό.

    Στις περισσότερες γυναίκες που είχαν στο παρελθόν εξωτερικά κονδυλώματα –αλλά δεν τα εμφανίζουν πια—δεν υπάρχει κανένα θέμα.

    Στις γυναίκες που εξακολουθούν να τα παρουσιάζουν στην εγκυμοσύνη ,τα εξωτερικά αυτά κονδυλώματα μπορεί να μεγαλώσουν και να αιμορραγήσουν. Σπάνια μπορεί να μεταδοθεί η λοίμωξη κάθετα ,από τη μητέρα στο παιδί κατά τον κολπικό τοκετό.

    Σπάνια ένα μωρό που εκτίθεται στον HPV  ,αποκτά λοίμωξη στις φωνητικές χορδές ,κυρίως σε παρουσία ευμεγέθων εξωτερικών κονδυλωμάτων .

    Έτσι   σε μια γυναίκα με μεγάλο ιικό φορτίο [κολπικό-τραχηλικό ή μεγάλα εξωτερικά κονδυλώματα], μπορεί να προταθεί η αποπεράτωση της κύησης  με Καισαρική τομή .

    Αλλά η απλή λοίμωξη από HPV ή τα μικρά εξωτερικά κονδυλώματα που βρίσκονται διάσπαρτα στα εξωτερικά γεννητικά όργανα ή στην πρωκτική περιοχή ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ  ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ ΕΝΔΕΙΞΗ ΓΙΑ ΚΑΙΣΑΡΙΚΗ ΤΟΜΗ.

    Οι τύποι 6 και 11 των ιών HPV μπορεί να προκαλέσουν Αναπνευστική  θηλωμάτωση  σε Νεογνά και παιδιά.Η οδός μετάδοσης [διαπλακουντιακή,περιγεννητική ή μετά τον τοκετό]Δεν είναι απόλυτα κατανοητή.

    Εάν η καισαρική τομή προστατεύει από την αναπνευστική θηλωμάτωση  δεν είναι σαφές—ΓΙ’ΑΥΤΟ Η ΚΑΙΣΑΡΙΚΗ ΤΟΜΗ ΔΕΝ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΙEΝΕΡΓΕΙΤΑΙ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΥΓΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΤΗΣ ΛΟΙΜΩΞΗΣ HPV ΣΤΑ ΝΕΟΓΝΑ. Η Καισαρική τομή μπορεί να ενδείκνυται για γυναίκες με τόσο μεγάλα κονδυλώματα που εμποδίζουν τον κολπικό τοκετό ή που είναι πολύ πιθανό  να αιμορραγήσουν πολύ.[CDC—Centers for Disease Control and prevention-last updated August 23,2017]

    ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΣ
    Η ΗPV ΛΟΙΜΩΞΗ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΠΟΦΕΥΧΘΕΙ

    Ο στόχος του εμβολιασμού είναι να αποτραπεί μια επιμένουσα λοίμωξη από τον ιό HPV μετά από την έκθεση ενός ατόμου σ’ αυτόν. Πλέον υπάρχει εμπειρία σε παγκόσμιο επίπεδο από τα εμβόλια και έχει αποδειχθεί ότι είναι ΑΣΦΑΛΗ. Εκτός από μικρό ερεθισμό ή πόνο στο σημείο του ένεσης ,δεν περιγράφονται σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες. Τα εμβόλια ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΠΡΟΚΑΛΕΣΟΥΝ ΤΗ ΝΟΣΟ γιατί δεν περιέχουν ζωντανά συστατικά ή DNA και έτσι δεν είναι μολυσματικά,λοιμογόνα. Επίσης δεν περιέχουν συντηρητικά ή αντιβιοτικά ή άλλες επικίνδυνες ουσίες πχ.υδράργυρο. Ακόμα κι υπάρχει λοίμωξη από ένα τύπο ιού ,ΑΚΟΜΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΩΦΕΛΗΘΕΙ ΤΟ ΑΤΟΜΟ ΑΠΟ ΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ,προστατευόμενο από άλλους τύπους. Δυστυχώς ακόμα κι αν έχει γίνει εμβολιασμός ,υπάρχει ο κίνδυνος για λοίμωξη από κάποια στελέχη ιών που δεν καλύπτονται από τα εμβόλια.

    ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΛΥΤΑ ΕΠΙΒΕΒΛΗΜΕΝΟΣ Ο ΕΛΕΓΧΟΣ ΜΕ ΤΕΣΤ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΚΑΙ Ο ΛΟΙΠΟΣ ΙΑΤΡΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΕΜΒΟΛΙΑΣΤΕΙ ΟΠΩΣ ΚΑΙ Η ΑΣΦΑΛΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ.

    Κανένα από τα εμβόλια ΔΕΝ έχει επίδραση στα ήδη υπάρχοντα κονδυλώματα ή στις ήδη υπάρχουσες τραχηλικές δυσπλασίες.

     

  • ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ

    ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ

    ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

    Η Οστεοπόρωση είναι ένα μείζον πρόβλημα υγείας με προεκτάσεις στην ποιότητα και στον   ποσοτι κό χρόνο της ζωής της  γυναίκας.Έχει κοινωνικές ,οικονομικές και ιατρικές παραμέτρους πέραν της αμιγούς προσωπικής διάστασης. Οι οδηγίες που εκδίδονται συχνά από έγκριτες επιστημονικές ενώσεις και κρατικούς φορείς στόχο έχουν την Μείωση των κινδύνων που έχει η οστεοπόρωση και την βελτίωση της ποιότητας ζωής των πασχόντων.

    ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ Η ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ;

    -Πρέπει να ελέγχονται ΟΛΕΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ > 50 ετών
    -Σε έλεγχο της Οστικής Πυκνότητας Με Διπλή Φωτονιακή Δέσμη πρέπει να γίνονται δύο μετρήσεις [ΣΣ,Ισχίο]
    -Πρέπει να γίνεται πέραν της μέτρησης της οστικής πυκνότητας και υπολογισμός του Κινδύνου Κατάγματος με τον Δείκτη FRAΧ[  Fracture Assesment Risk]
    -Oστεοπόρωση διαγιγνώσκεται όταν υπάρχει   Τ SCORE < -2.5   στην ΟΜΣΣ[οσφυική μοίρα Σπονδυλικής Στήλης] ,ΑΥΧΕΝΑ ΜΗΡΙΑΙΟΥ Ή/ΚΑΙ στο  απώτερο 1/3 δηλαδή το 33% ΤΗΣ ΚΕΡΚΙΔΑΣ [ακόμα και σε απουσία  Καταγμάτων] ή υπάρχουν κατάγματα ευθραυστότητας [σε απουσία Άλλων μεταβολικών διαταραχών των οστών]

    [ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ μπορεί επίσης να διαγνωστεί σε ασθενείς με Οστεοπενία και αυξημένο δείκτη FRAX ]

                        ——————————————————

    ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΥΓΕΙΑΣ -WHO- ΓΙΑ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΕΝΙΑΣ

    ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΟΣΤΙΚΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ                     Τ -SCORE  -1 ‘H > -1

    ΟΣΤΕΟΠΕΝΙΑ                                                                       ”            -1  ΕΩΣ -2.5

    ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ                                                                 ”             < -2.5

                        ——————————————————

    το Τ-score αντιπροσωπεύει την απόκλιση σε αριθμό –SD-από τις φυσιολογικές τιμές της οστικής πυκνότητας σε ΝΕΑΡΟ ενήλικα ,ενώ το Ζ-score των αριθμό των σταθερών αποκλίσεων –SD-από τη φυσιολογική τιμή για την ηλικία, τη φυλή ,το φύλο και την εθνικότητα.

    ΤΑ Τ SCORES ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΓΙΑ  ΤΙΣ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΓΙΑ  ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΣΤΑΔΙΟΠΟΙΗΣΗ
    ΤΑ Ζ SCORES ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΡΟ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ [ένα   Ζ SCORE  < -2 ορίζεται ως χαμηλότερο από την μέση  τιμή για την ηλικία ,ενώ > -2 ως  αναμενόμενο]

    Για κάθε μία απόκλιση -SD -o κίνδυνος κατάγματος αυξάνεται 1,6 έως 2,6 φορές.

    Σε ένα ποσοστό των γυναικών υπάρχει ταχύτερος ρυθμός απώλειας 3-7%[fast  bone losers] και πρέπει έγκαιρα να διαγνωστεί και να αντιμετωπιστεί.

    ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΠΟ ΤΑ ΜΙΣΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΕΥΘΡΑΥΣΤΟΤΗΤΑΣ ΣΥΜΒΑΙΝΟΥΝ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ  ΜΕ ΟΣΤΕΟΠΕΝΙΑ.

    Σε ένα ποσοστό των γυναικών υπάρχει ταχύτερος ρυθμός απώλειας 3-7%[fast  bone losers] και πρέπει έγκαιρα να διαγνωστεί και να αντιμετωπιστεί.

    *Η Οστεοπόρωση διακρίνεται σε ΠΡΩΤΟΠΑΘΗ οστεοπόρωση όπου ανήκει η Μετεμμηνοπαυσιακή  κι η Γεροντική οστεοπόρωση και σε ΔΕΥΤΕΡΟΠΑΘΗ που προκαλείται από άλλες νόσους πχ Ν.Cushing,ο Σακχαρώδης Διαβήτης, ο Υπερπαραθυρεοειδισμός ,το Πολλαπλό Μυέλωμα, η Δρεπανοκυτταρική αναιμία ,η μακροχρόνια χρήση ΚΟΡΤΙΖΟΝΗΣ ,η παρατεταμένη ακινητοποίηση κλπ.

    ***Υπάρχει και η ΤΟΠΙΚΗ μορφή οστεοπόρωσης όπως μετά από ένα κάταγμα ,η Ιδιοπαθής  παροδική οστεοπόρωση μιας άρθρωσης πχ του ισχίου κλπ.

    Η οστεοπόρωση είναι μια σιωπηλή διαταραχή των οστών ,μια χρόνια πάθηση του μεταβολισμού των οστών που χαρακτηρίζεται από μειωμένη δύναμη  των οστών που προδιαθέτει σε αυξημένο κίνδυνο για κατάγματα. Παρατηρείται σταδιακή μείωση της πυκνότητας των οστών  λόγω διαταραχής στην ισορροπία ανάμεσα στην παραγωγή νέου οστού και στην καταστροφή αυτού .

    Φυσιολογικά η οστική πυκνότητα αυξάνεται προοδευτικά όσο αναπτύσσεται ο σκελετός  και εξακολουθεί να αυξάνεται μέχρι τα 35 έτη ,οπότε φτάνει στο μέγιστο, στην Κορυφαία Οστική Πυκνότητα.

    Η κορυφαία οστική πυκνότητα επηρεάζεται από το φύλο ,τη διατροφή ,τη φυλή ,το κάπνισμα ,την  άσκηση  κλπ.

    Στους άνδρες είναι 20-30% μεγαλύτερη από τις γυναίκες και στην Μαύρη φυλή είναι 10-20% μεγαλύτερη από την Λευκή.

    Μετά τα 35 αρχίζει η μείωση με σταδιακό τρόπο  ,περίπου 0,3-0,5% ανά έτος.

    Αρχικά ο ρυθμός απώλειας είναι  ο ίδιος και στους άνδρες και στις γυναίκες. Όμως στις γυναίκες κατά την εμμηνόπαυση αρχίζει η επιτάχυνση της απώλειας στο 2-3%  ανά έτος  ,λόγω μείωσης των οιστρογόνων. Η φάση αυτή διαρκεί 6-10 χρόνια και επανέρχεται σε βραδύτερο ρυθμό η οστική απώλεια   0,3-0,5%.

    Σε ένα ποσοστό των γυναικών υπάρχει ταχύτερος ρυθμός απώλειας 3-7%[fast  bone losers] και πρέπει έγκαιρα να διαγνωστεί και να αντιμετωπιστεί.

     

    ΚΥΡΙΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

    1.Ελαττωμένη Κορυφαία Οστική πυκνότητα
    2.Αυξημένος ρυθμός Οστικής Απώλειας

    Όταν η κορυφαία οστική πυκνότητα είναι μεγάλη  ενώ η απώλεια φυσιολογική, δεν προκαλείται οστεοπόρωση.

    Οστεοπόρωση δημιουργείται όταν η οστική μάζα των 35 ετών [η κορυφαία ]είναι χαμηλή ή ο ρυθμός απώλειας είναι μεγάλος ή και τα δύο.

    Έτσι στοχεύουμε σε 2 σημεία κριτικής σημασίας ως προς την αντιμετώπιση της οστεοπόρωσης, στην μεγιστοποίηση της κορυφαίας οστικής πυκνότητας [ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ] και στην ελαχιστοποίηση της απώλειας [ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ]

    ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΝΤΕΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

    1.Εμμηνόπαυση[φυσιολογική ή χειρουργική]

    2.Χρόνια μειωμένη πρόσληψη ασβεστίου ,ανεπαρκής απορρόφηση αυτού από έντερο  και καθήλωση αυτού στα οστά λόγω ανεπάρκειας βιταμίνης D

    3.Περιορισμός σωματική δραστηριότητας λόγω σύγχρονου τρόπου ζωής αλλά και η υπερβολική άσκηση μέσω αμηνόρροιας που αυτή προκαλεί στα νέα κορίτσια πάλι αυξάνει τον κίνδυνο για οστεοπόρωση

    4.Κακή διατροφή με αυξημένη κατανάλωση κρέατος που οδηγεί σε αυξημένη αποβολή ασβεστίου  στα ούρα [Δυτικές χώρες]

    5.Κάπνισμα που οδηγεί σε οστεοπόρωση λόγω πρόωρης εμμηνόπαυσης ,καταστροφής οστεοβλαστών, καταστροφής των οιστρογόνων, αγγειοσύσπασης  σε αυξημένη συχνότητα καταγμάτων σπονδυλικής στήλης.

    6.Οινόπνευμα  που με την άμεση τοξική του δράση στους οστεοβλάστες και στην μείωση της απορρόφησης του ασβεστίου από το έντερο  ,οδηγεί σε οστεοπόρωση[πάνω από 3 ποτά καθημερινά]

    7.Υπερβολική κατανάλωση τσαγιού  και καφέ  ,λόγω αύξησης της αποβολής του ασβεστίου με τα ούρα.

    8.Οικογενειακό ιστορικό [ένας  γονέας  με κάταγμα ισχίου]

    9.Σωματικό βάρος και ύψος  ,ιδιοσυγκρασία του ατόμου. Η οστεοπόρωση είναι συχνότερη σε λεπτές ,μικρόσωμες γυναίκες με ανοιχτόχρωμα επιδερμίδα.

    10.Συνθήκες έλλειψης βαρύτητας –οι αστροναύτες χάνουν 1%  οστό την εβδομάδα!

    11.ΝΟΣΟΙ[ π.χ Ρευματοειδής αρθρίτιδα]

    12.ΦΑΡΜΑΚΑ[π.χ Κορτιζόνη]

    13.Δευτεροπαθής οστεοπόρωση[  ΣΔ τύπου 1 ,osteogenesis imperfecta σε ενήλικες ,Υπερθυρεοειδισμός για μεγάλο διάστημα ,Χρόνια ηπατική νόσος

    Μέχρι τα 60  ,οι μισές γυναίκες λευκής φυλής έχουν οστεοπόρωση ή οστεοπενία, μία στις δύο γυναίκες μετά τα 50 θα παρουσιάσει κάποια στιγμή στη ζωή της κάταγμα οφειλόμενο στην οστεοπόρωση.

    Στις ΗΠΑ ,πάνω από 10 εκατομμύρια γυναικών έχουν οστεοπόρωση και πάνω από 43 εκατομμύρια οστεοπενία. Πάνω από 2 εκατομμύρια κατάγματα  που οφείλονται στην οστεοπόρωση συμβαίνουν στις ΗΠΑ ετησίως ! με κόστος που μέχρι το 2025  υπολογίζεται στα 25 ΔΙΣΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ δολάρια. Μια πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι το ετήσιο κόστος φροντίδας για τα οστεοπορωτικά κατάγματα υπερβαίνουν το ετήσιο κόστος φροντίδας για τον καρκίνο του μαστού ,το έμφραγμα του μυοκαρδίου ή το Αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο σε γυναίκες >55 .

    ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

    –Διάχυτοι πόνοι ,μικρής ή μέτριας  έντασης στην πλάτη  ή στην οσφύ  ,προκαλώντας ραχιαλγία ή οσφυαλγία  που περνούν χωρίς η γυναίκα να αναζητήσει ιατρική συμβουλή και να τεθεί η διάγνωση .Συμβαίνει συνήθως > 45 ετών.

    -Κάποιες φορές πιο  έντονα επεισόδια πόνου στον θώρακα ,από τους θωρακικούς σπονδύλους [αφορούν σε μικροκατάγματα αυτών] ζωνοειδώς κατά μήκος των πλευρών ,δεν βελτιώνονται με την ανάπαυση και υποχωρούν μετά από 3-4 εβδομάδες. Αν και πάλι δεν τεθεί η διάγνωση και δεν αντιμετωπιστεί ,η οστεοπόρωση προχωρά προκαλώντας περιορισμό της κινητικότητας της ΣΣ.

    -Η  ΠΛΕΙΟΨΗΦΙΑ ΤΩΝ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΩΝ ΚΑΤΑΓΜΑΤΩΝ  ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΝ ΑΔΙΑΓΝΩΣΤΑ  εκτός αν ψάξει κάποιος ειδικά γι’ αυτά κάποιος με απεικονιστικές τεχνικές.

    -Η ΑΠΩΛΕΙΑ ΥΨΟΥΣ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΩΝ  [ αν η απώλεια ύψους >4 εκ ,αν θεραπεία με κορτιζόνη> 3 μήνες έστω κι η οστική πυκνότητα δεν υποδηλώνει οστεοπόρωση πρέπει να ελέγχεται η ΣΣ για κατάγματα σπονδύλων]

    -Αρκετά συχνά σε μεγαλύτερης ηλικίας άτομα προκαλείται Κύφωση  της ΣΣ. Σε άλλα άτομα προκαλείται μείωση του ύψους έως και > 10 εκ ! λόγω συμπιεστικών καταγμάτων των σπονδύλων

    -Αν η κύφωση είναι πολύ μεγάλη μπορεί να επηρεαστεί το έντερο και να προκληθεί ειλεός

    -Εκτός από τα κατάγματα στους σπονδύλους  παρατηρούνται και κατάγματα στα Ισχία –στον αυχένα του μηριαίου ,διατροχαντήρια κατάγματα ,κατάγματα κερκίδας ή βραχιονίου.

    Η ΧΑΜΗΛΗ ΟΣΤΙΚΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΔΕΝ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΠΡΙΝ ! ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΚΑΤΑΓΜΑΤΩΝ.

    Το κάταγμα είναι το μοναδικό πιο σημαντικό κλινικό σύμπτωμα της Μετεμμηνοπαυσιακής οστεοπόρωσης .

    Τα οστεοπορωτικά  κατάγματα συνήθως προκαλούνται από μικρής έντασης κακώσεις ,όπως η πτώση από το ύψος του ατόμου–εκτός από τα σπονδυλικά κατάγματα που μπορούν να παρουσιαστούν σε καθημερινές δραστηριότητες ,χωρίς πτώση ή κάκωση.

    Τα   κατάγματα  που σχετίζονται με την οστεοπόρωση συχνά οδηγούν σε πόνο,αναπηρία ,παραμόρφωση και τελικά μείωση του προσδόκιμου της ζωής όπως και επιδείνωση της ποιότητας αυτής .

    Τα κατάγματα των ισχίων είναι η πιο σημαντική επίπτωση της οστεοπόρωσης.

    Οι γυναίκες με κατάγματα στα ισχία  έχουν  αυξημένη θνησιμότητα  μέχρι και 20 % κατά τη διάρκεια των 2 πρώτων ετών.

    Περισσότερες από τις μισές ! γυναίκες μετά από κατάγματα ισχίων ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΙΚΑΝΕΣ να επιστρέψουν σε ανεξάρτητο τρόπο ζωής .

    Αρκετές μπορεί να χρειαστούν  για μεγάλο διάστημα νοσηλευτική φροντίδα.

                           ——————————————————-

    ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ  ΒΜD

    *OΛΕΣ > 65 ΕΤΗ

    *ΟΛΕΣ ΟΙ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΚΕΣ ΜΕ     :   -ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΑΤΑΓΜΑΤΟΣ ΧΩΡΙΣ ΜΕΓΑΛΟ ΤΡΑΥΜΑ
                                                                                                                                             -ΜΕ ΟΣΤΕΟΠΕΝΙΑ ΔΙΑΓΝΩΣΜΕΝΗ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΑ
                                                                                                                                             -ΜΕ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΛΗΨΗ ΚΟΡΤΙΖΟΝΗΣ

                                                                                        
    *ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ   Ή    ΠΡΟΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ

    ΜΕ  ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ  εφόσον επιθυμούν φάρμακα [π.χ χαμηλό σωματικό βάρος   –ΔΜΣ < 20-,μακροχρόνια λήψη κορτιζόνης,οικογενειακό ιστορικό κατάγματος,,πρόωρη εμμηνόπαυση < 40 έτη,επί του παρόντος καπνίστρια ,μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ]

    *Δευτεροπαθή οστεοπόρωση

                                                   —————————————-

    ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ

    Η διάγνωση γίνεται μόνο με την μέθοδο Διπλής φωτονιακής απορρόφησης — DEXA.

    TO AΣΒΕΣΤΙΟ ΟΡΟΥ  ΑΙΜΑΤΟΣ  ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΚΑΜΙΑ ΣΧΕΣΗ ΜΕ  ΤΗΝ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ ΚΑΙ ΔΕΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΔΕΙΚΤΗ

    Όμως το παρακολουθούμε σε ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία ώστε να αποφευχθεί η Υπερασβεστιαιμία.

    -ΓΕΝΙΚΗ ΑΙΜΑΤΟΣ,ΑΣΒΕΣΤΙΟ ,ΦΩΣΦΟΡΟΣ,ΟΛΙΚΑ ΛΕΥΚΩΜΑΤΑ ,ΑΛΒΟΥΜΙΝΗ,ΤΡΑΝΑΣΑΜΙΝΑΣΕΣ,ΚΡΕΑΤΙΝΙΝΗ,ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ

    -24 ΩΡΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΟΥΡΩΝ ΓΙΑ ΑΣΒΕΣΤΙΟ,ΝΑΤΡΙΟ ΚΑΙ ΚΑΘΑΡΣΗ   ΚΡΕΑΤΙΝΙΝΗΣ [ώστε να αναγνωριστεί η δυσαπορρόφηση ασβεστίου ή  η υπερασβεστιουρία]

    *** η ΣΥΛΛΟΓΗ ΟΥΡΩΝ 24ΩΡΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΤΗΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ D ,META ΑΠΟ ΛΗΨΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΣΕ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ 1000-1200mg /ημέρα  για τουλάχιστον 2 εβδομάδες

    -25-ΟΗ-D

    -ΠΑΡΑΘΟΡΜΟΝΗ ορού [για πρωτοπαθή ή δευτεροπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό]

    -TSH

    -ΗΛΕΚΤΡΟΦΟΡΗΣΗ ΛΕΥΚΩΜΑΤΩΝ ΟΡΟΥ και ελεύθερες αλυσσίδες Κ,Λ για πιθανό Πολλαπλό    Μυέλωμα

    -Ελεύθερη Κορτιζόλη ούρων ή άλλες εξετάσεις για Πιθανή Υπερπλασία επινεφριδίων

    -Ιστικά αντισώματα Τρανσγλουταμινάσης για υπόνοια Κοιλιοκάκης

    -Τρυπτάση ορού, Μεθυλιστιδίνη Ούρων [για μαστοκύττωση]

    -ΒΙΟΨΙΑ μυελού οστών για νόσους μυελού οστών

    -Λήψη βιοψίας οστού από λαγόνια  ακρολοφία  σε ασθενείς με πιθανή νεφρική  ή οστική νόσο σε ασθενείς  σε υπόνοια οστεομαλακίας ή μαστοκύτωσης όταν έχει συμβεί κάταγμα χωρίς άσκηση μεγάλης βίας και φυσιολογική οστική πυκνότητα

    -ΓΕΝΕΤΙΚΟΣ έλεγχος σε σπάνιες περιπτώσεις με ασυνήθη χαρακτηριστικά συμβατά με σπάνια μεταβολικά νοσήματα οστών.

    – ΟΤΑΝ ΔΙΑΓΝΩΣΤΕΙ Η ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΟΥΣΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ;

    -Πρέπει να αναζητηθούν αίτια δευτεροπαθούς οστεοπόρωσης και να γίνει εκτίμηση τυχόν Σπονδυλικών καταγμάτων.

    Πρέπει να εκτιμηθεί αν θα χρησιμοποιηθούν δείκτες  εργαστηριακοί στην αρχική προσέγγιση αλλά και στη μετέπειτα παρακολούθηση.

    Σημειώνεται ότι τα αυξημένα επίπεδα  δείχνουν πιο ταχείς ρυθμούς απώλειας οστού και υψηλότερο κίνδυνο καταγμάτων.

    ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΑ ΚΑΙ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΜΕΤΡΑ ΠΟΥ ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ;

    Πως μπορούν να αποφευχθούν η απώλεια οστού;

    Πως μπορούν να αποφευχθούν τα κατάγματα;

    Πρέπει να υπάρξουν αρκετές τροποποιήσεις στον τρόπο ζωής σε ΟΛΟΥΣ, όχι μόνο στα άτομα με οστεοπενία  ή οστεοπόρωση. Τροποποιήσεις που στόχο έχουν την βελτίωση της μυοσκελετικής ακεραιότητας και της ισορροπίας, την διατήρηση της δύναμης των οστών και την αποτροπή μελλοντικών καταγμάτων.

    –Επαρκής πρόσληψη ασβεστίου και βιταμίνης D ,συμμετοχή σε όλη τη διάρκεια της ζωής σε δραστηριότητες με άρση βαρών ,ασκλησεις με αντιστάσεις  και ασκήσεις βελτίωσης της ισορροπίας ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι πτώσεις .

    -Αποφυγή καπνίσματος

    -Αποφυγή υπερβολικής χρήσης Αλκοόλ

    -Ιδανικός σχηματισμός του σκελετού  και Μεγιστοποίηση  της Κορυφαίας οστικής μάζας στην ωριμότητα

    -Αποφυγή πτώσεων και καταγμάτων

    Η βιταμίνη D παίζει σημαντικό ρόλο στην απορρόφηση του ασβεστίου και στην υγεία του οστού και μπορεί να είναι σημαντική στην απόδοση των μυών ,την ισορροπία και τον κίνδυνο πτώσης.
    Η ΙΔΑΝΙΚΗ ΤΙΜΗ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ D ΑΥΞΑΝΕΙ ΤΗΝ ΟΣΤΙΚΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ,ΑΠΟΤΡΕΠΕΙ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΝΙΣΧΥΕΙ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΔΙΦΩΣΦΩΝΙΚΑ.

    ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ 1.000 IU ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ  D ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΣΕ ΑΤΟΜΑ > 50 ΕΤΩΝ

    Το επίπεδο της βιταμίνης D μετράται από την μέτρηση στον ορό της 25 ΟΗ –D.

    Το ιδανικό επίπεδο θεωρείται ότι είναι >30 ng/ml
    Άτομα με βιταμίνη D [25OH D ]         20-29 ng/ml   Ή  < 20 ng/ml

    Μπορούν να αντιμετωπιστούν με 5.000 μονάδες D2 ή  D3  καθημερινά για 8-12 εβδομάδες Ή 50.000 μονάδες D2  ή D3 μία φορά την εβδομάδα

    Ώστε να επιτευχθεί επίπεδο 25 ΟΗ D >30 ng/ml

    Aπό αυτό το σημείο και μετά διατηρείται με λήψη 1.000 μονάδων βιταμίνης D3 Έως ΚΑΙ 2.000 Μονάδες ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ !

    Λόγω των λίγων τροφών [π.χ  Φρέσκος σολωμός] που περιέχουν ικανή ποσότητα βιταμίνης D, προτείνεται η χρήση συμπληρωμάτων βιταμίνης D.

    ΑΣΒΕΣΤΙΟ

    Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΓΙΑ ΕΝΗΛΙΚΕΣ > 50 ΕΤΩΝ –εάν η διαιτητική πρόσληψη δεν είναι αρκετή –ΕΙΝΑΙ  1200mg /ΗΜΕΡΑ.

    Οι ασθενείς με νεφρολιθίαση πρέπει να εκτιμώνται ως προς την αιτιολογία σχηματισμού λίθων ή την ασβεστιουρία ΠΡΙΝ τη χορήγηση συμπληρωμάτων ασβεστίου.

    Η ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΠΕΡΝΑ  ΤΑ 1500mg/HMEΡΑ.

    Η ΔΙΑΙΤΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΤΙΜΟΤΕΡΗ ΑΠΟ ΤΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ.

    Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΑ ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΕΠΙΒΛΑΒΗΣ.

    Η μέση ημερήσια δόση που λαμβάνουν οι Αμερικανοί είναι περίπου η ΜΙΣΗ από αυτή που απαιτείται  την ημέρα .Οι ασθενείς με χαμηλή ημερήσια πρόσληψη μπορούν να αυξήσουν την κατανάλωση τροφών πλούσιων σε ασβέστιο, ενώ για εκείνα τα άτομα που δεν μπορούν να καταναλώσουν τέτοιες τροφές ,τα συμπληρώματα ασβεστίου είναι η λύση.

    ΕΤΣΙ ΣΥΝΙΣΤΑΤΑΙ Η ΛΗΨΗ 1200mg ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ > 50 ΕΤΩΝ

    ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΙΤΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ

    ΗΛΙΚΙΑ          ΦΥΛΟ                 ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΔΟΣΗ

    0-6 μηνών    αγόρι                 200 mg/ημέρα

                         Κορίτσι

    1-3 ετών     //                          700
    4-8 ετών      //                         1000mg/ημέρα
    9-18 ετών     //                         1.300
    19-50 ετών     //                       1.000
    51 -70 ετών       

    ΑΝΔΡΕΣ          1.000

    ΓΥΝΑΙΚΕΣ         1200

    71+                                                 1.200 mg/ημέρα

    ΜΑΓΝΗΣΙΟ

    Αν και το μαγνήσιο απαιτείται για την επαρκή  πρόσληψη ασβεστίου, εάν οι αποθήκες του σώματος είναι επαρκείς,  το συμπλήρωμα του μαγνησίου ΔΕΝ αυξάνει την οστική πυκνότητα.

            ——————————————————————————

    ΒΙΤΑΜΙΝΗ Α

    Η υπερβολική και χρόνια πρόσληψη βιταμίνης Α [> 10.000 μονάδες ημερησίως ]

    ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΠΟΦΕΥΓΕΤΑΙ ΓΙΑΤΙ ΕΧΕΙ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΣΤΑ ΟΣΤΑ.

       ————————————————————————————

    ΚΑΦΕΙΝΗ

    ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟΣ Ο ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Λόγω συσχέτισης  με τα κατάγματα. Προκαλείται μικρή μείωση της απορρόφησης του ασβεστίου αλλά κυρίως αύξηση της απώλειας του ασβεστίου στα ούρα παράλληλα  με αντικατάσταση των γαλακτοκομικών στη δίαιτα.

     

    ΑΛΚΟΟΛ

    Οι μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες  σε κίνδυνο για οστεοπόρωση ΔΕΝ πρέπει να καταναλώνουν  υπερβολικό αλκοόλ λόγω πολυπαραγοντικού μηχανισμού με αρνητική επίδραση στον σχηματισμό οστού, προδιάθεση για πτώσεις ,ανεπάρκεια ασβεστίου και χρόνια ηπατική νόσο. Επίσης η ηπατική νόσος προδιαθέτει σδ ανεπάρκεια βιταμίνης D.

    ΚΑΠΝΙΣΜΑ

    ΟΛΕΣ ΟΙ ΚΑΠΝΙΣΤΡΙΕΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΙΑΚΟΠΤΟΥΝ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ, Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΟΥ ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΗ ΣΤΟΝ ΣΚΕΛΕΤΟ ΟΠΩΣ ΚΑΙ ΣΕ ΟΛΟ ΤΟ ΣΩΜΑ.


    ΑΣΚΗΣΗ

    Η τακτική άσκηση πχ η βάδιση 30-40 λεπτά κάθε φορά μαζί με ασκήσεις για την πλάτη και την ισορροπία για λίγα λεπτά ,3-4 ημέρες την εβδομάδα πρέπει να γίνεται ΣΕ ΟΛΗ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ.
    Η άρση βαρών και οι ασκήσεις με αντιστάσεις  μπορούν να βελτιώσουν τη δύναμη, τη στάση και την ισορροπία που μειώνουν τον κίνδυνο πτώσεων.

    Τα άτομα με σοβαρή οστεοπόρωση πρέπει να ασκούνται με προσοχή όταν εκτελούν ασκήσεις με προωθητική κίνηση κάμψης –στροφής της ΣΣ, άρσης  μεγάλων βαρών ή ακόμα και πλάγια κάμψη του κορμού αφού ασκούνται μεγάλες δυνάμεις στη ΣΣ και μπορεί να  προκληθεί κάταγμα.

    Προτείνεται με ιδιαίτερη έμφαση η φυσική δραστηριότητα ΣΕ ΟΛΗ ΤΗ ΖΩΗ για την πρόληψη της οστεοπόρωσης ,το καρδιαγγειακό και την διατήρηση της συνολικής υγείας.

    ΑΠΟΦΥΓΗ ΠΤΩΣΕΩΝ

    Οι πτώσεις είναι η άμεση αιτία των καταγμάτων και ένα αποτελεσματικό πρόγραμμα κατά της οστεοπόρωσης οπωσδήποτε περιλαμβάνει πρόγραμμα για την πρόληψη των πτώσεων. Ιδιαίτερη προδιάθεση έχουν τα άτομα που είναι μεγάλης ηλικίας,πολύ ασθενικά ,έχουν πάθει εγκεφαλικό επεισόδιο ή λαμβάνουν φάρμακα που μειώνουν τη νοητική εγρήγορση.

    Περίπου το 1/3 ! των ατόμων άνω των 65 ετών πέφτουν κάθε χρόνο.

    Περίπου οι μισοί άνω των 80 ετών πέφτουν κάθε χρόνο.

    Το 20-30%  των ατόμων που πέφτουν υπόκεινται σε μέτριες έως σοβαρές κακώσεις .

    Πρέπει οπωσδήποτε να λαμβάνοντα μέτρα  για να αποφεύγονται οι πτώσεις στο σπίτι πχ. Μείωση φαρμάκων που επηρεάζουν την νοητική λειτουργία ,βελτίωση όρασης, απόσυρση καλωδίων,κατάλληλος φωτισμός, σωστά υποδήματα κλπ.

    ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

    Η Οστεοπόρωση απλώς αντιμετωπίζεται .

    Δεν θεραπεύεται εντελώς.

    Βασίζεται στις συστάσεις ΦΑΡΜΑΚΑ +ΜΥΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ+ ΚΑΝΟΝΕΣ ΖΩΗΣ [πχ. αποφυγή κρεάτων πολλών,καφέ,καπνίσματος,αλκοόλ]

    Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΡΙΕΧΕΙ ΕΝΑ ΒΑΣΙΚΟ ΦΑΡΜΑΚΟ+ ΒΙΑΤΑΜΙΝΗ D3 + ΑΣΒΕΣΤΙΟ εάν δεν είναι επαρκής η διαιτητική πρόσληψη.

    ΦΑΡΜΑΚΑ
    1.ΟΡΜΟΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ [SERM]

                                     –Tibolone [LIVIAL]

                                      –Raloxifene [EVISTA]

                                       —Bazedoxifene [CONBRIZA]

    2.AΣΒΕΣΤΙΟ [Ανώτερη η διαιτητική πρόσληψη,συμπλήρωμα μόνο όταν δεν είναι επαρκής]
    Προσοχή στο επιπλέον ασβέστιο ,εναποτίθεται όπου υπάρχει φλεγμονή και προκαλεί προβλήματα πχ καρδιολογικά –στένωση αρτηριών ,περικαρδίτιδα

    3.ΚΑΛΣΙΤΟΝΙΝΗ ΣΟΛΩΜΟΥ
    Σε ρινικό spray    [ΜΙACALCIC,CALSYNAR]ή σε ενέσιμη μορφή
     

    4.ΔΙΦΩΣΦΩΝΙΚΑ ΑΛΑΤΑ

                              -Aledronate[FOSAMAX]

                              -Residronate [ACTONEL]

                             -Ibandronate [BONVIVA]

    Tα από του στόματος χορηγούμενα διφωσφωνικά που χρησιμοποιούνται περισσότερο είναι η Αλενδρονάτη -70 mg/εβδομάδα Και η Ρισενδρονάτη 35 mg /εβδομάδα ή 150 mg/μήνα

    ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΠΑΡΑΤΕΤΑΜΕΝΗ ΝΗΣΤΕΙΑ –συνήθως μετά τον νυχτερινό ύπνο,νωρίς το πρωί,αμέσως μετά το ξύπνημα ,ΝΑ ΚΑΤΑΠΙΝΟΝΤΑΙ ΜΕ ΕΝΑ ΓΕΜΑΤΟ ΠΟΤΗΡΙ ΝΕΡΟ ΚΑΙ ΝΑ ΜΕΣΟΛΑΒΕΙ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΜΙΣΗ ΩΡΑ ΠΡΙΝ ΛΗΦΘΟΥΝ ΑΛΛΑ ΦΑΡΜΑΚΑ’Η ΦΑΓΗΤΟ Ή ΑΛΛΑ ΡΟΦΗΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΝΕΡΟΥ.

    **ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ ΜΕ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΕΝΕΡΓΟ ΝΟΣΟ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ

    **Άλλες αντενδείξεις για από του στόματος διφωσφωνικά είναι η δυσαπορρόφηση,η αδυναμία παραμονής σε όρθια στάση για 30 λεπτά, άλλες λειτουργικές ανωμαλίες  στον οισοφάγο κλπ

    ** Πρέπει να χορηγούνται με προσοχή σε ασθενείς με μειωμένη νεφρική λειτουργία

    ** σπάνιες επιπλοκές αυτών η ΟΣΤΕΟΝΈΚΡΩΣΗ ΓΝΑΘΩΝ ,η οποία είναι αρχικά ασυμπτωματική μιμούμενη τερηδόνα και περιοδοντική νόσο

    5.ΡΑΝΕΛΑΝΙΚΟ ΣΤΡΟΝΤΙΟ

                                   –Strontium Ranelate [PROTELOS]

                                     Σε σκόνη ,2 gr ημερησίως  με άδειο στομάχι

    6.ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΠΑΡΑΘΟΡΜΟΝΗΣ

                                 –T  eriparatide[ FORSTEO]

                              Έχει λάβει έγκριση από τον FDA για περιπτώσεις υψηλού κινδύνου κατάγματος.

    7.BITAMINH D3

                                –cholicalciferol

                                –Alphacalcidol [ONE ALPHA]

    8.DENOSUMAB [PROLIA]

    Nέο φάρμακο,μονοκλωνικό αντίσωμα ,αδρανοποιεί τους οστεοκλάστες.
    Μία ένεση υποδόρια κάθε 6 μήνες
    Πρέπει πριν από τη θεραπεία με PROLIA ,να διορθώνονται η όποια ανεπάρκεια βιταμίνης D ή ασβεστίου ,για να αποφευχθεί η υπασβαστιαιμία.  

  • ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ

    ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ


    Η εμμηνόπαυση είναι το διάστημα που η γυναίκα σταματά να έχει περιόδους καθώς φτάνει στο τέλος της φυσιολογικής αναπαραγωγικής της ζωής .
    Αυτό συνήθως δεν συμβαίνει αιφνίδια αλλά πρόκειται για μια προοδευτική διαδικασία όπου η γυναίκα βρίσκεται στην Περι-εμμηνόπαυση πριν φτάσει στην Εμμηνόπαυση.

    Η μέση ηλικία εμμηνόπαυσης είναι τα 51 έτη .

    Η έλλειψη οιστρογόνων που οφείλεται στην εμμηνόπαυση προκαλεί Ακανόνιστες περιόδους και έχει πολλές άλλες επιδράσεις στον οργανισμό.

    Τα πιο συχνά συμπτώματα είναι οι Εξάψεις και οι Νυχτερινές Εφιδρώσεις.

    Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν Μεταβολές στη διάθεση ,Δυσθυμία,Κατάθλιψη,Άγχος, Απώλεια συγκέντρωσης και μνήμης, Κολπική ξηρότητα  ,Μεταβολές στα κύτταρα του ουρογεννητικού συστήματος έτσι ώστε αλλάξει το pH του κόλπου σε όξινο με επακόλουθη αλλαγή στη χλωρίδα του κόλπου και της ουροδόχου ,επιτρέποντας τον αποικισμό με Gram αρνητικά βακτήρια και Μύκητες προκαλώντας δηλαδή υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις

    Έλλειψη διάθεσης για σεξ, Πονοκεφάλους και πόνους στις αρθρώσεις και τους Μυς.

    Η Ποιότητα της ζωής μπορεί να επηρεαστεί σημαντικά.

    Οι περισσότερες γυναίκες [8 στις 10] βιώνουν κάποια συμπτώματα ,τυπικά αυτά διαρκούν 4 έτη μετά την τελευταία τους περίοδο ,αλλά συνεχίζουν μέχρι και 12 έτη μετά απ’αυτήν  σε περίπου 10% των γυναικών.

    Η παρατεταμένη έλλειψη οιστρογόνων επηρεάζει τα Οστά και το Καρδιαγγειακό σύστημα και οι Μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες έχουν αυξημένο κίνδυνο για μια σειρά από καταστάσεις μακροπρόθεσμα όπως η Οστεοπόρωση και η Στεφανιαία νόσος.

    Η Οστική μάζα σταθερά αυξάνεται στην παιδική ηλικία και στην εφηβεία και φτάνει σε πλατώ στην 3η δεκαετία της ζωής .

    Η απώλεια οστικής μάζας εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως η ηλικία ,το φύλο, το οικογενειακό ιστορικό, τη δίαιτα και την άσκηση.

    Οι γυναίκες είναι πιο επιρρεπείς από τους άνδρες και τα χαμηλά οιστρογόνα της εμμηνόπαυσης μπορούν να επιταχύνουν  την προοδευτική απώλεια της οστικής μάζας ,ιδίως στα 5 πρώτα χρόνια μετά την εμμηνόπαυση.

    Έτσι οι γυναίκες στην εμμηνόπαυση έχουν κίνδυνο για οστεοπορωτικά κατάγματα.

    Μια γυναίκα 50 ετών έχει  κίνδυνο 40 % σε όλη της τη ζωή να υποστεί κάταγμα ευθραυστότητας  ,που τυπικά εμφανίζεται  στον αυχένα του Μηριαίου ,τους Σπονδύλους ή στον Πήχη του χεριού.

    Τα παραπάνω αποκτούν ιδιαίτερη διάσταση στις γυναίκες που βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο για οστεοπόρωση όπως οι πολύ αδύνατες ,οι καπνίστριες ,όσες είχαν γονέα με κάταγμα ισχίου ,όσες έκαναν χρήση κορτικοστεροειδών, όσες πάσχουν από φλεγμονώδη νόσο εμτέρου ή ρευματοειδή αρθρίτιδα .

    Στις γυναίκες που έχουν ξεπεράσει τα έντονα αγγειοκινητικά συμπτώματα  ,πολύ μικρές δόσεις οιστρογόνων αποτρέπουν την απώλεια οστού ,όπως η πολύ χαμηλή δόση σε αυτοκόλλητο -patch-δέρματος με 0,14 mg οιστραδιόλης.

    Η άσκηση παίζει σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση της οστεοπόρωσης μέσω της βελτίωσης του σωματικού βάρους ,της καρδιαγγειακής κατάστασης και της ισορροπίας του σώματος ώστε να μειώνεται ο κίνδυνος πτώσης και καταγμάτων αλλά με προσοχή πάντα στις ασκήσεις άρσης βάρους  που δεν αποτρέπουν τα κατάγματα.

    Φαρμακευτική αντιμετώπιση  π.χ με από του στόματος σκευάσματα όπως τα Διφωσφωνικά ,συστήνεται όταν   υπάρχει ιστορικό κατάγματος ευθραυστότητας στο αναμνηστικό της γυναίκας, όταν η μέτρηση οστικής πυκνότητας με διπλή φωτονιακή δέσμη  αποκαλύπτει T-score < -2,5 ή όταν ο δείκτης 10ετούς κινδύνου για κάταγμα [FRAX]  είναι αυξημένος

    Χρειάζεται προσοχή στη χρήση και αυτών των σκευασμάτων όπως και προσεκτική επιλογή των υποψηφίων για λήψη αυτών [χωρίς σημαντική οισοφαγική νόσο, κάθαρση κρεατινίνης  < 35 ή χαμηλά επίπεδα 25-ΟΗ Βιταμίνης D–αντενδείκνυνται  σε Σοβαρή Νεφρική Ανεπάρκεια ή σε υποβιταμίνωση  D] και διακοπή χρήσης  τους  μετά 5 έτη λήψης με τη σύμφωνη γνώμη του ορθοπεδικού που θα έχει εκτιμήσει τον  κίνδυνο καταγμάτων τους.

    Στην εμμηνόπαυση οι γυναίκες χάνουν την φυσιολογική τους αντίσταση  και προστασία απέναντι στην καρδιακή νόσο.

    Στην ηλικία των 65 ετών έχουν τον ΙΔΙΟ κίνδυνο για έμφραγμα με αυτό των ανδρών.

    Αυτή η  αύξηση του κινδύνου για καρδιακή νόσο  αποδίδεται στην μείωση των οιστρογόνων και των ωφελειών αυτών στα λιπίδια  ,την ευαισθησία στην ινσουλίνη, την κατανομή του λίπους στο σώμα και τη λειτουργία του ενδοθηλίου των αγγείων.

    Ο χειρισμός των πολλών και διαφορετικών παραμέτρων της φάσης αυτής στη ζωή της γυναίκας απαιτεί γνώση, ορθολογική χρήση των φαρμακευτικών σκευασμάτων και κυρίως επιμονή στη ψυχολογική στήριξη της γυναίκας σε συνδυασμό με υιοθέτηση υγιών συνηθειών σε ένα νέο μοντέλο ζωής .

    ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

    Οι εξετάσεις που γίνονται όταν ξεκινά η εμμηνόπαυση  είναι οι εξής:

    -Μέτρηση Οστικής πυκνότητας
    -Αιματολογικές εξετάσεις [Σάκχαρο αίματος,Λιπίδια,έλεγχο νεφρικής λειτουργίας και ηπατικής λειτουργίας,όπως και έλεγχος Θυρεοειδούς]
    -Μαστογραφία [από τα 40 έτη κάθε χρόνο]
    -Τεστ Παπανικολάου
    -Διακολπικό υπερηχογράφημα

    *****
    Οπωδήποτε ΑΣΒΕΣΤΙΟ μιάς και είναι δύσκολη η κάλυψη των ημερήσιων αναγκών που χονδρικά είναι 3 μερίδες γαλακτομικών την ημέρα πχ 3 ποτήρια γάλα ή 3 γιαούρτια ή 100 γρ κίτρινο τυρί ή 1 ποτήρι γάλα+1 γιαούρτι +1 μικρό κομμάτι κίτρινο τυρί

    Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΕΙΝΑΙ 1.200-1.500 mg καΙ 400-800 ΙU ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ D [κάτω των 50 ετών] και 1000 IU βιταμίνης D [άνω των 50 ετών]

    Άλλες τροφές πλούσιες σε ασβέστιο είναι τα λιπαρά ψάρια όπως ο σολωμός και οι σαρδέλες αλλά και τα μικρότερα ψάρια όπως οι μαρίδες και η αθερίνα που τρώγονται ολόκληρα ,αλλά και οι ξηροί καρποί.

    ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΠΟΦΕΥΓΕΤΑΙ Η ΚΑΦΕΙΝΗ ,ΤΟ ΑΛΚΟΟΛ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ γιατί επιτείνονται οι εξάψεις και προκαλείται οστεόπορωση.
     

    Μεταβολή στην Διατροφή

    —Προτιμείστε ψάρι–2 φορές /εβδομάδα- και 1 φορά λευκό κρέας
    —Καθημερινά να καταναλώνετε γαλακτοκομικά ,σαλάτες και φρούτα
    —Σε εβδομαδιαία βάση να τρώτε όσπρια και λαδερά
    —Να τρώτε σε μικρότερες ποσότητες μακαρόνια,ψωμί,πατάτες,ρύζι
    —Να αποφεύγετε τροφές  με πολλές θερμίδες όπως  τηγανητά ,γλυκά ,παγωτά ,χυμούς εμπορίου κλπ.
    —Να πίνετε άφθονο νερό  και γιατί σας δημιουργεί αίσθημα κορεσμού και δεν τρώτε πολύ και γαιτί βοηθά και εξασφαλ΄λιζει την καλή λετουργία των νεφρών.

    Επίσης να τρώτε μικρά και συχνά γεύματα που βελτιώνουν τον μεταβολισμό.

    Να θυμάστε ότι ο μεταβολισμός στην εμμηνόπαυση επιβραδύνεται και οι περισσότερες γυναίκες παίρνουν κιλά.

    Μεταβολή στην άσκηση

    —Αν δεν γυμναζόσασταν, ξεκινήστε!
    Αρχικά με απλό περπάτημα κάθε μέρα 30 λεπτά το πρωί και 30 το απόγευμα  και αργότερα πιο εντατικά .

    Ιδανικά 120 – 150 λεπτά /εβδομάδα μέτριας άσκησης.

    —Ασκηθείτε σηκώνοντας βάρη ή χρησιμοποιώντας αντίσταση από διάφορα όργανα γυμναστικής για γερά οστά.

    ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΣΤΙΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ

    ΚΟΙΜΗΘΕΙΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ!

  • ΕΡΥΘΡΑ

    ΕΡΥΘΡΑ

    ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΕΡΥΘΡΑ;
    Η Ερυθρά είναι μια ήπια νόσος που προκαλείται από έναν ιό.
    Πριν το τριπλό εμβόλιο [MMR  ,για ιλαρά –ερυθρά –παρωτίτιδα] ,η ερυθρά ήταν συχνή νόσος στα παιδιά.
    Εάν κολλήσεις ,μπορεί να εμφανιστεί ένα εξάνθημα και να υπάρχει μια ήπια αδιαθεσία ή μπορεί να μην το προσέξεις καν.
    Εάν κολλήσεις ερυθρά στα πρώιμα στάδια της εγκυμοσύνης, είναι πιθανή η μετάδοσή της στο αγέννητο μωρό και μπορεί να του προκαλέσει σοβαρές  βλάβες.


    ΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΚΑΛΕΣΕΙ Η ΕΡΥΘΡΑ ΣΤΟ ΜΩΡΟ ΜΟΥ;
    Η Ερυθρά μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την όραση του μωρού ,τον εγκέφαλο, την ακοή και την καρδιά.

    Εάν κολλήσει κάποια έγκυος ερυθρά τους πρώτους 3 μήνες της εγκυμοσύνης ,είναι πιο πιθανό να προκληθεί σοβαρή βλάβη  στο μωρό απ’ ότι αν κολλήσει αργότερα.

    Μετά την πάροδο 4 μηνών εγκυμοσύνης, είναι δεν είναι τόσο σύνηθες να προκαλέσει  βλάβη στο μωρό.

    • Ερυθρά στις 12 πρώτες Εβδομάδες κύησης, οι πιθανότητες είναι 8 με 9 στις 10! – 85% !—να προσβληθεί το μωρό
    • Ερυθρά 13 -16 εβδομάδες, πιθανότητες  50%.
    • Ερυθρά στο τέλος του 2ου τριμήνου ή αργότερα, πιθανότητες 25% να προσβληθεί το μωρό


    Εάν κολλήσει μια έγκυος ερυθρά ή εμφανίσει εξάνθημα στους πρώτους μήνες της εγκυμοσύνης, πρέπει να συμβουλευτεί γιατρό και να γίνει τεστ αίματος όπου θα διαπιστωθεί εάν υπάρχει νόσος ή όχι.
    Είναι επιτακτική ανάγκη να είναι ήδη γνωστή η κατάσταση ανοσίας της γυναίκας, ΠΡΙΝ μείνει έγκυος με εξέταση αίματος .


    ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΣΩ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΜΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΡΥΘΡΑ;
    Με εμβολιασμό πριν μείνω έγκυος.

    Πρώτα θα γίνει μια εξέταση ώστε να ελεγχθεί με αντικειμενικό τρόπο εάν υπάρχει άμυνα και αν δεν υπάρχει πρέπει να εμβολιαστεί με το τριπλό εμβόλιο [MMR].


    ΕΙΧΑ ΠΕΡΑΣΕΙ ΕΡΥΘΡΑ ΣΑΝ ΠΑΙΔΙ.
    ΕΧΩ ΑΜΥΝΑ;

    ΕΧΕΙΣ ΑΜΥΝΑ, ΜΟΝΟ ΑΝ ΜΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΙΜΑΤΟΣ  ΤΟ ΔΙΑΓΝΩΣΕΙ.

    Η ερυθρά είναι δύσκολη στη διάγνωση και πολύ εύκολα κάποιο εξάνθημα που κάποτε κάποιος είχε πει ότι ήταν ερυθρά, δεν ήταν.

    Ο ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΜΟΝΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΝΑ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΕΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΡΥΘΡΑ.


    ΓΙΑΤΙ ΚΑΝΩ ΤΟ ΤΡΙΠΛΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΙ ΟΧΙ ΤΟ ΑΠΛΟ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΥΘΡΑΣ;

    Το μονό εμβόλιο κατά της ερυθράς δεν είναι διαθέσιμο πλέον γιατί οι εταιρείες στοχεύουν στην παραγωγή του τριπλού αφού παγκοσμίως αναγνωρίζεται σαν το εμβόλιο εκλογής απέναντι στην Ιλαρά, Ερυθρά και Παρωτίτιδα “μαγουλάδες”.


    ΔΕΝ ΠΡΟΚΑΛΕΙ Ο ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΣ ΜΕ ΤΟ ΤΡΙΠΛΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΑΥΤΙΣΜΟ;

    Δεν υπάρχει επιστημονική τεκμηρίωση συσχέτισης μεταξύ του τριπλού εμβολίου και του αυτισμού και αντιθέτως υπάρχει ολοένα και αυξανόμενος όγκος πληροφοριών και έρευνας που δεν δείχνουν καμία συσχέτιση.


    ΕΙΧΑ ΕΜΒΟΛΙΑΣΤΕΙ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ.
    ΠΩΣ ΞΕΡΩ ΑΝ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΑΙ ΑΚΟΜΑ ;

    Η προστασία μέσω εμβολιασμού φαίνεται να είναι μακροχρόνια.

    Το εμβόλιο κατά της ερυθράς έχει χρησιμοποιηθεί πάνω από 30 χρόνια και οι περισσότεροι από τους ανθρώπους που εμβολιάστηκαν τότε, είναι ακόμα άνοσοι.

    Αλλά κανένας εμβολιασμός δεν προστατεύει τους πάντες.
    Σε ένα περίπου 2% ,αποτυγχάνει. Αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι το σώμα δεν παρήγαγε αρκετά αντισώματα ή δεν φυλάχθηκε σωστά το εμβόλιο ή δεν χορηγήθηκε σωστά.

    Στις περισσότερες περιπτώσεις, ένας επιπλέον εμβολιασμός, θα είναι αποτελεσματικός.


    ΝΟΜΙΖΑ ΟΤΙ ΕΙΧΑ ΑΝΟΣΙΑ, ΑΛΛΑ Η ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΙΜΑΤΟΣ ΕΔΕΙΞΕ ΟΤΙ ΔΕΝ ΕΙΜΑΙ.
    ΓΙΑΤΙ;

    Ο λόγος  για να γίνει εξέταση ελέγχου  αντισωμάτων έναντι της ερυθράς  είναι να ανιχνευθούν οι γυναίκες που βρίσκονται σε κίνδυνο να κολλήσουν ερυθρά.

    Η εξέταση μετρά τον αριθμό των αντισωμάτων στο αίμα .

    Στις περισσότερες περιπτώσεις το αποτέλεσμα είναι ξεκάθαρο αλλά κάποιες γυναίκες έχουν χαμηλό αριθμό αντισωμάτων που παρέχουν κάποιο βαθμό προστασίας ,αλλά είναι καλό να επαναληφθεί το εμβόλιο.

    Άλλες πιθανές αιτίες είναι :

    • λάθος αποτέλεσμα στην 1η ή στη 2η μέτρηση
    • αυθαίρετη εντύπωση ότι είχε νοσήσει κάποιος από ερυθρά ενώ δεν είχε συμβεί.
    • κάποιος πίστευε ότι είχε γίνει το εμβόλιο έναντι της ερυθράς ενώ επρόκειτο για άλλο εμβόλιο
    • όντως έγινε το εμβόλιο κατά της ερυθράς αλλά υπάρχουν λίγα άτομα στα οποία η πρώτη δόση δεν λειτουργεί.


    ΣΕ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΤΟ ΤΡΙΠΛΟ ΕΜΒΟΛΙΟ MMR.
    Εάν είστε ήδη έγκυος πρέπει να περιμένετε μετά τη γέννηση του μωρού.


    ΕΙΧΑ ΕΞΕΤΑΣΤΕΙ ΜΕ ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΙΜΑΤΟΣ ΣΤΟ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ ΕΙΧΑ ΑΝΟΣΙΑ.
    ΘΑ ΕΙΜΑΙ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΜΕΝΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΜΟΥ;

    Οπωσδήποτε σχεδόν ναι.
    Ο μόνος τρόπος να είστε απολύτως βέβαιη  είναι να ξαναελεγχθείτε πριν μείνετε έγκυος .


    ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΥΘΡΑΣ,TO MMR –ΤΡΙΠΛΟ, ΕΑΝ ΘΗΛΑΖΩ;
    ΘΑ ΕΠΗΡΕΑΣΤΕΙ ΤΟ ΜΩΡΟ ΜΟΥ;
    Το τριπλό εμβόλιο –MMR –μπορεί να δοθεί στις θηλάζουσες μαμάδες χωρίς κανένα κίνδυνο   για το μωρό.

    Πολύ σπάνια απομονώθηκε ιός ερυθράς από το εμβόλιο  στο γάλα αλλά δεν προκλήθηκαν συμπτώματα στο μωρό.

    Δεν υπάρχουν ενδείξεις ιών ιλαράς και παρωτίτιδας στο μητρικό γάλα  και ακόμα και αν υπήρχαν το πεπτικός σύστημα του μωρού θα τους σκότωνε.

    Άρα το μωρό δεν θα επηρεαστεί καθ’οιοδήποτε  τρόπο από το τριπλό εμβόλιο εφόσον γίνει τη περίοδο του θηλασμού ώστε να προστατευτείτε εσείς και το επόμενο μωρό.


    ΕΙΜΑΙ ΕΓΚΥΟΣ ΚΑΙ Ο ΦΙΛΟΣ ΜΟΥ ΕΧΕΙ ΕΡΥΘΡΑ Ή ΚΑΤΙ ΤΕΤΟΙΟ.
    ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΝΩ;

    Πρέπει να δείτε γιατρό το δυνατόν συντομότερα.

    Ακόμα κι αν έχετε εμβολιαστεί ή σας έχουν πει ότι έχετε ανοσία  στη ερυθρά, είναι πολύ σημαντικό να κάνετε τις σχετικές  εξετάσεις.

    Εάν είναι εφικτό πρέπει να αποφύγετε την επαφή  με το πρόσωπο που μπορεί να έχει ερυθρά  μέχρι να δείτε το γιατρό σας ή να διαγνωστεί με βεβαιότητα η νόσος του πάσχοντος ατόμου

    Η περίοδος μεταδοτικότητας  διαρκεί 2 εβδομάδες  και αρχίζει 5-7 ημέρες πριν  την εμφάνιση του εξανθήματος.

    ΜΟΛΙΣ ΕΜΒΟΛΙΑΣΤΗΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΥΘΡΑ ΚΑΙ ΑΜΕΣΩΣ ΜΕΤΑ ΕΜΑΘΑ ΟΤΙ ΗΜΟΥΝ ΕΓΚΥΟΣ  ΣΕ ΕΚΕΙΝΗ ΤΗ ΧΡΟΝΙΚΗ ΣΤΙΓΜΗ.
    ΘΑ ΠΑΘΕΙ ΚΑΤΙ ΤΟ ΜΩΡΟ ΜΟΥ;

    Οι γυναίκες δεν πρέπει να μείνουν έγκυες για 1 μήνα μετά τον εμβολιασμό για την ερυθρά.

    Αλλά αν είστε ήδη έγκυος ,πρέπει να μιλήσετε με τον γιατρό σας.

    Οι μελέτες σε αρκετές εκατοντάδες γυναίκες που συνέχισαν την εγκυμοσύνη τους μετά τον εμβολιασμό δείχνουν ότι κανένα από τα μωρά δεν εμφάνισαν βλάβη από την ερυθρά.


    ΕΙΜΑΙ ΕΓΚΥΟΣ ΚΑΙ ΕΜΦΑΝΙΣΑ ΕΞΑΝΘΗΜΑ.
    ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΝΩ;

    Ένα εξάνθημα δεν σημαίνει ότι έχετε ερυθρά. Όποια κι αν είναι η αιτία  πρέπει να δείτε τον γιατρό σας κατά το δυνατόν  συντομότερα.

    Θα σας στείλει να εξεταστείτε για αντισώματα έναντι της ερυθράς, κάτι το οποίο πρέπει να κάνετε ακόμα κι αν εκείνος πιστεύει ότι έχετε ανοσία.


    ΜΠΟΡΕΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΝΑ ΝΟΣΗΣΕΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΑΠΟ ΜΙΑ ΦΟΡΕΣ;
    ΜΠΟΡΕΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΑΝΟΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΡΥΘΡΑ ΝΑ ΚΟΛΛΗΣΕΙ ΞΑΝΑ ΕΡΥΘΡΑ;

    Και οι δύο αυτές περιπτώσεις είναι πολύ σπάνιες. Μπορεί όμως να συμβεί γι’ αυτό είναι πολύ σημαντικό αν ελεγχθείτε ξανά εάν εμφανίσετε εξάνθημα ή έρθετε σε επαφή με άτομο με εξάνθημα κατά την εγκυμοσύνη σας.


    ΠΗΓΗ : NHS –NATIONAL HEALTH SYSTEM, UK

  • ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ

    ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ

    1/ Τί είναι η κυστική ίνωση ;

     Η Κυστική ίνωση είναι μια εξελισσόμενη προοδευτικά, γενετική νόσος, που προκαλεί επίμονες λοιμώξεις στους πνεύμονες και περιορίζει την ικανότητα του ατόμου να αναπνέει με την πάροδο του χρόνου.
    Στα άτομα με Κυστική ίνωση ,ένα ελαττωματικό γονίδιο προκαλεί την άθροιση και παραμονή μιας πηχτής βλέννης στους πνεύμονες ,στο πάγκρεας και σε άλλα όργανα.
    Στους πνεύμονες, η βλέννα φράσσει τους αεραγωγούς και παγιδεύει βακτήρια οδηγώντας σε λοιμώξεις, εκτεταμένη βλάβη στους πνεύμονες και τελικά ,αναπνευστική ανεπάρκεια.
    Στο πάγκρεας ,η βλέννα εμποδίζει την απελευθέρωση των πεπτικών ενζύμων που επιτρέπουν στο σώμα να διασπάσει  την  τροφή και να απορροφήσει τα θρεπτικά συστατικά.

    2/ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΚΥΣΤΙΚΗΣ ΙΝΩΣΗΣ

    Οι ασθενείς με κυστική ίνωση  μπορεί να έχουν μια ποικιλία συμπτωμάτων και να παρουσιάζουν τα ακόλουθα  :

      -πολύ αλμυρό ,στη γεύση ,δέρμα

      -επίμονο βήχα ,σε διάφορες στιγμές με φλέμα

      -Συχνές λοιμώξεις των πνευμόνων συμπεριλαμβανομένων πνευμονίας και βρογχίτιδας

      –συριγμό ή δύσπνοια

      -πτωχή ανάπτυξη ή πρόσληψη βάρους παρά την καλή όρεξη

     –συχνές ,λιπαρές κενώσεις ή δυσκοιλιότητα

     –Ανδρική υπογονιμότητα

    3 /ΔΙΑΓΝΩΣΗ –ΓΕΝΕΤΙΚΗ

    Η Κυστική ίνωση είναι μια γενετική νόσος. Τα άτομα με κυστική ίνωση έχουν κληρονομήσει δύο αντίγραφα από το πάσχον γονίδιο της κυστικής ίνωσης—ένα αντίγραφο από κάθε γονέα. Και οι δύο γονείς πρέπει να έχουν τουλάχιστον ένα  αντίγραφο του παθολογικού γονιδίου.

    Τα άτομα με ένα μόνο αντίγραφο του πάσχοντος γονιδίου καλούνται ‘’φορείς’’,αλλά δεν έχουν τη νόσο.

    Κάθε φορά που δύο φορείς της κυστικής ίνωσης αποκτούν παιδί

    Οι πιθανότητες είναι :

    *25% [1 στα 4]  το παιδί να έχει κυστική ίνωση

    *50% [1 στα 2 ] το παιδί να είναι φορέας της κυστικής ίνωσης αλλά να μην έχει τη νόσο

    *25 %  [1 στα 4] το παιδί να μην είναι φορέας και να μην έχει τη νόσο.

     Επίσης ,οι πάσχοντες από κυστική ίνωση μπορούν να μεταβιβάσουν στους απογόνους τους ,παθολογικά αντίγραφα των  δικών τους γονιδίων της νόσου.

    Εάν κάποιος με κυστική ίνωση αποκτήσει παιδί με φορέα κυστικής ίνωσης ,οι πιθανότητες είναι

          50% [1 στα 2] το παιδί να είναι φορέας αλλά να ΜΗΝ πάσχει.

          50% [1 στα 2] το παιδί να πάσχει από κυστική ίνωση

    To παθολογικό γονίδιο της κυστικής ίνωσης περιέχει μια μετάλλαξη.

    Υπάρχουν περισσότερες από 1.700 γνωστές μεταλλάξεις της νόσου.

    Τα περισσότερα διαγνωστικά τεστ  ελέγχουν τις πιο συχνές μεταλλάξεις.

    Στις ΗΠΑ  ζουν περισσότερα από 30.000 άτομα με κυστική ίνωση [περισσότερα από 70.000 παγκοσμίως]

    Περίπου 1.000 νέες περιπτώσεις διαγιγνώσκονται κάθε χρόνο.

    Οι περισσότερες νέες περιπτώσεις [πάνω από το 75% ] κυστικής ίνωσης διαγιγνώσκονται  μέχρι την ηλικία των 2.

    Περισσότερα από τα μισά άτομα με κυστική ίνωση είναι άνω των 18 ετών.

    4 /ΤΙ ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΜΕ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΣΟ

    Η κυστική ίνωση είναι μια σύνθετη νόσος της οποίας η  βαρύτητα των συμπτωμάτων και οι τύποι  μπορεί να διαφέρουν ευρέως από άτομο σε άτομο. Πολλοί διαφορετικοί παράγοντες ,όπως η ηλικία της διάγνωσης μπορεί να επηρεάσουν την υγεία του ατόμου και την πορεία της νόσου.

    Τα άτομα με κυστική ίνωση βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο για πνευμονικές λοιμώξεις γιατί αθροίζεται παχύρρευστη βλέννα στους πνεύμονες ,επιτρέποντας έτσι στα μικρόβια να πολλαπλασιάζονται .Οι πνευμονικές λοιμώξεις ,που προκαλούνται κυρίως από βακτήρια  ,αποτελούν ένα σοβαρό και χρόνιο πρόβλημα για τα άτομα με τη νόσο.

    Η ελαχιστοποίηση της έκθεσης σε μικρόβια αποτελεί μείζον θέμα για τους ασθενείς.

    Η συγκέντρωση της βλέννας στο πάγκρεας μπορεί επίσης να διακόψει την απορρόφηση της τροφής και θρεπτικών συστατικών και να οδηγήσει σε  κακή θρέψη και ανάπτυξη.

    Στο ήπαρ ,παχιά βλέννη μπορεί να φράξει τον κυστικό πόρο ,προκαλώντας διαταραχές στην ηπατική λειτουργία.

    Στους άνδρες μπορεί να επηρεαστεί η ικανότητά τους να αποκτήσουν παιδιά.

    Στα προηγούμενα έτη έχει σημειωθεί τρομακτική πρόοδος  στην επιμήκυνση της ζωής των ατόμων με κυστική ίνωση.

    Σήμερα η μέση επιβίωση  είναι κοντά στα 40 .

    Αποτελεί αυτό το στοιχείο πραγματική επανάσταση από το 1950 ,όπου τα παιδιά σπάνια έφταναν σε ηλικία δημοτικού σχολείου.

    Έτσι σήμερα οι πάσχοντες από κυστική ίνωση πηγαίνουν πανεπιστήμιο, εργάζονται και κυνηγάνε τα όνειρά τους ,παντρεύονται και αποκτούν παιδιά.

    Πάντως παρά την εξαιρετική πρόοδο ,δεν έχει βρεθεί θεραπεία και δυστυχώς ακόμα πολλές ζωές χάνονται σχετικά νωρίς.

    5/ ΑΓΩΓΗ

    Ο τύπος και η σοβαρότητα των συμπτωμάτων της κυστικής ίνωσης  μπορεί να διαφέρουν πολύ από άτομο σε άτομο. Γι ‘ αυτό όλα τα σχήματα αντιμετώπισης προσαρμόζονται  στις ιδιαίτερες ανάγκες των ασθενών.

    Οι ασθενείς με κυστική ίνωση χρειάζονται στενές σχέσεις και σωστή συνεργασία με τους επαγγελματίες υγείας που τους φροντίζουν όπως και μεγάλη οικογενειακή υποστήριξη.

    Κάθε μέρα συμπληρώνεται για τον κάθε ασθενή ένας συνδυασμός από τις ακόλουθες θεραπείες :

      –Καθαρισμός των αεραγωγών  για να  ρευστοποιηθεί και να απομακρυνθεί η παχύρρευστη βλέννη .Κάποιοι ασθενείς φορούν ειδικά γιλέκα που προκαλεί δονήσεις στον θώρακα ώστε να απομακρύνεται η βλέννη.

      –Εισπνοή φαρμάκων για την διαστολή των αεραγωγών ή την αλλαγή της σύστασης της βλέννας  σε πιο λεπτόρρευστη υφή. Συμπεριλαμβάνονται και αντιβιοτικά.

      –Υποκατάστατα ενζύμων παγκρεατικών ώστε να βελτιωθεί η γαστρική απορρόφηση .Αυτά τα υποκατάστατα λαμβάνονται μαζί με κάθε γεύμα  και συμπληρώματα διατροφής.

     6/ EΛΕΓΧΟΣ ΦΟΡΕΩΝ ΓΙΑ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ

    Ο γενετικός έλεγχος δεν παίζει μόνο ρόλο κλειδί στη διάγνωση της κυστικής ίνωσης ,αλλά ο έλεγχος επίσης επιτρέπει στους γονείς να μάθουν ποιες είναι οι πιθανότητές τους να αποκτήσουν παιδί με κυστική ίνωση βοηθώντας έτσι στο σχεδιασμό της οικογένειας.

    Ο γενετικός έλεγχος θα μας αποκαλύψει αν ένα άτομο φέρει την μετάλλαξη στο  CFTR γονίδιο.

    Το τεστ ελέγχει το DNA του ατόμου ,που απομονώνεται από κύτταρα που λαμβάνονται σε δείγμα αίματος ή από επίχρισμα από το εσωτερικό της παρειάς.

    Στην Αμερική ,πάνω από 10 εκατομμύρια είναι φορείς μιας μετάλλαξης του γονιδίου CFTR.

    Οι πιθανότητες να είναι κάποιος φορέας μίας μετάλλαξης ή να φέρει δύο μεταλλάξεις εξαρτάται από την φυλή και την εθνικότητα.

    Οι μεταλλάξεις στο γονίδιο CFTR είναι οι πιο συχνές στους Καυκάσιους και στους Αμερικανούς με καταγωγή από την Ευρώπη.

    ΠΕΡΙΠΟΥ 1 : 31 AMEΡΙΚΑΝΟΥΣ ΕΙΝΑΙ ΑΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΣ ΦΟΡΕΑΣ ΤΟΥ ΕΛΑΤΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΓΟΝΙΔΙΟΥ CFTR.

    Μόνο 1 : 3.000 νεογέννητα Καυκάσιας καταγωγής έχουν κυστική ίνωση.

    Ξέρουμε ότι υπάρχουν περισσότερες από 1700 μεταλλάξεις του γονιδίου CFTR.Πάντως δεν προκαλούν όλες οι μεταλλάξεις τη νόσο.

    Αυτές που προκαλούν τη κυστική ίνωση ονομάζονται μεταλλάξεις –προκαλούσες τη νόσο.

    Τα τρέχοντα τεστ ανιχνεύουν τις πιο συχνές προκαλούσες  τη νόσο μεταλλάξεις.

    Ποιος πρέπει να ελεγχθεί;

    Η απόφαση να ελεγχθεί κάποιος είναι προσωπική.

    Από τις ενώσεις Μαιευτήρων  Γυναικολόγων σε προηγμένα ιατρικά κράτη προτείνεται σε όλα τα ζευγάρια που σκέφτονται να αποκτήσουν παιδιά ή και εκείνα που ήδη περιμένουν παιδί ,να ελέγχονται.

    Ένα βασικό τεστ ανίχνευσης από την Αμερικανική ένωση μαιευτήρων γυναικολόγων ανιχνεύει 23 από τις πιο συχνές μεταλλάξεις—προκαλούσες τη νόσο.

    Αλλά οι ακριβείς μεταλλάξεις ποικίλλουν ανάλογα με τη φυλή και το αν υπάρχει άτομο στην οικογένεια με τη νόσο.

    Εάν ,λοιπόν υπάρχει άτομο στην οικογένεια, οι πιθανότητες είναι μεγαλύτερες.

    ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ

    Ένα θετικό τεστ ανίχνευσης για κυστική ίνωση ,σημαίνει ότι το άτομο έχει μία μετάλλαξη του γονιδίου CFTR .

    Ένα θετικό τεστ είναι περίπου 99% ακριβές.

    Ένα αρνητικό τεστ ΔΕΝ είναι τόσο ακριβές.

    Επειδή υπάρχουν περισσότερες από 1700 μεταλλάξεις ,υπάρχουν κάποιες σπάνιες μεταλλάξεις που προκαλούν νόσο αλλά δεν ανιχνεύονται από το τεστ. Εάν είναι αρνητικό το τεστ ,υπάρχει ακόμα μια μικρή πιθανότητα να υπάρχει

    μετάλλαξη.

    Επειδή η ύπαρξη ενός παθολογικού αντιγράφου δεν προκαλεί τη νόσο, υπάρχουν οικογένειες με άτομα φορείς της μετάλλαξης που δεν το γνωρίζουν αφού κανείς δεν το γνωρίζει ,μέχρι να υπάρξει πάσχον άτομο.

    Εάν βρεθεί πάσχον κάποιο παιδί ,θα πρέπει να ελεγχθούν όλα τα παιδιά μιας οικογένειας,  και ανεξάρτητα από το αν έχουν συμπτώματα ή όχι.

    ΤΕΣΤ ΙΔΡΩΤΑ

    Είναι το σημείο κλειδί για τη διάγνωση όπου μετριέται η συγκέντρωση άλατος στον ιδρώτα ενός ατόμου και γίνεται σε εξειδικευμένα κέντρα από έμπειρους τεχνικούς.

    Μπορεί να γίνει σε κάθε άτομο σε οποιαδήποτε ηλικία.

    Προσδιορίζεται η ποσότητα χλωρίου [ή άλατος]στον ιδρώτα.

    Δεν χρειάζονται βελόνες .Στην πρώτη φάση ,γίνεται ερεθισμός  χημικός με πιλοκαρπίνη και ηλεκτρικός σε μια μικρή περιοχή του βραχίονα ή του ποδιού ώστε να διεγερθούν οι ιδρωτοποιοί αδένες να παράγουν ιδρώτα.

    Διαρκεί περίπου 5 λεπτά.

    Συλλέγεται μετά ο ιδρώτας σε ένα κομμάτι χαρτιού φίλτρου

    Κρατά 30 λεπτά αυτή η φάση και αποστέλλεται σε ένα εξειδικευμένο εργαστήριο για μέτρηση του χλωρίου. Διαρκεί περίπου 1 ώρα.

    ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΤΕΣΤ ΙΔΡΩΤΑ

    Δεν απαιτείται ιδιαίτερη προετοιμασία ή ειδική διατροφή πριν το τεστ ιδρώτα. Δεν πρέπει φυσικά να επαλείφεται η περιοχή με κρέμες 24 ώρες πριν το τεστ.

    Συνεχίζεται η λήψη όλων των λοιπών φαρμάκων αφού δεν μεταβάλλεται η αξιοπιστία της εξέτασης.

    ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

    Οι ασθενείς με κυστική ίνωση έχουν στον ιδρώτα τους περισσότερο χλώριο από τους λοιπούς.

    Σε ένα παιδί συνήθως τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν το υψηλό χλώριο/

    Σε ένα βρέφος  τελειόμηνο ,παράγεται συνήθως επαρκής ποσότητα ιδρώτα στις  2 εβδομάδες ζωής.

    Το τεστ ιδρώτα θα πρέπει να γίνεται μεταξύ 10 ημερών και το αργότερο 4 εβδομάδων ζωής για εκείνα τα μωρά με θετικό προγενετικό έλεγχο.

    Τυπικά ,οι τιμές δεν αλλάζουν από χαμηλές σε υψηλές καθώς το άτομο μεγαλώνει.

    Οι παρακάτω τιμές είναι καθοριστικές

    • -< ή ίσες με 29 mmol/L :  η κυστική ίνωση είναι απίθανη ,ανεξάρτητα από την ηλικία
    • Μεταξύ 30-59 mmol/L : είναι πιθανή και χρειάζεται επιπλέον έλεγχος
    • > ή ίσες με 60 mmol/L : είναι πιθανή η διάγνωση κυστικής ίνωσης
    • Όταν οι τιμές είναι μεταξύ 30-59, συνήθως επαναλαμβάνεται το τεστΌταν υπάρχει θετικό τεστ ανίχνευσης κυστικής ίνωσης  στο νεογνό αλλά τεστ ιδρώτα ενδιάμεσο  και μία ή καμία από τις προκαλούσες τη νόσο μεταλλάξεις, διαγιγνώσκονται ως άτομα με ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΟ ΜΕ ΤΗ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ [CRMS] ή αλλιώς γνωστό σαν ΘΕΤΙΚΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΚΥΣΤΙΚΗΣ ΙΝΩΣΗΣ ΑΛΛΑ  ΜΕ ΜΗ ΑΣΦΑΛΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ .Αυτή η περιγραφή επίσης ταιριάζει σε παιδιά με θετικό το τεστ του νεογέννητου ,τεστ ιδρώτα  < 29 mmol/L και 2 μεταλλάξεις CFTR  , με τουλάχιστον τη μία να μην προκαλεί φυσικά συμπτώματα κυστικής ίνωσης.Θα χρειαστεί επιπλέον έλεγχος σε αυτά τα άτομα του ενδιάμεσου εύρους όπως και σε εκείνα τα άτομα που η γενετική ανάλυση έδειξε άγνωστες μεταλλάξεις ή ότι ο γονότυπος CFTR είναι ασαφής.  7 /ΠΩΣ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΟΙ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΤΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΝΟΣΟΥ;Ορισμένες μεταλλάξεις συσχετίζονται με διαφορετικά συμπτώματα και εξακολουθεί να αποτελεί πεδίο έρευνας αυτή η σχέση των μεταλλάξεων με τη βαρύτητα και τον τύπο των συμπτωμάτων. Για παράδειγμα κάποιες μεταλλάξεις προκαλούν συμπτώματα από το γαστρεντερικό και άλλα από τους πνεύμονες. Πάντως γνωρίζοντας τον τύπο της μετάλλαξης  δεν μπορούμε να προδικάσουμε τα συμπτώματα ενός ατόμου.Η πιο συχνή μετάλλαξη του γονιδίου CFTR είναι F508del και προκαλεί τα πιο συχνά συμπτώματα  της νόσου. Οι επιδράσεις της μετάλλαξης αυτής μπορεί να ποικίλλουν από άτομο σε άτομο και κάποια άτομα  με τη μετάλλαξη F508 del μπορεί να έχουν πιο σοβαρή εικόνα και πιο βαριά συμπτώματα από άλλα.Παρομοίως υπάρχουν λιγότερο συχνές μεταλλάξεις που προκαλούν ηπιότερα συμπτώματα από αυτά της μετάλλαξης F508 ενώ άλλες επίσης σπάνιες να προκαλούν εξίσου σοβαρά συμπτώματα. Ο Σύμβουλος γενετικής θα μπορέσει να δώσει όλες εκείνες τις πληροφορίες  για τη μετάλλαξη, την κλινική εικόνα και την προτεινόμενη αγωγή.

    ΠΗΓΗ : CYSTIC FIBROSIS FOUNDATION

  • Symptoms of Immune System Problems

    Symptoms of Immune System Problems

    Symptoms of Immune System Problems

    What Are Immune System Problems?

    Your immune system should fight off disease and help your body heal. But your immune system can be weak, underactive, overactive, or even attack your body by mistake. Immune system problems can cause symptoms, allergic reactions, or persistent illnesses.

    Read more
    www.webmd.com

  • Τρομάζει 27χρονος: Μολύνθηκα με κορονοϊό τον Μάρτιο. Ακόμη δεν μπορώ να ανέβω ούτε σκάλα

    Τρομάζει 27χρονος: Μολύνθηκα με κορονοϊό τον Μάρτιο. Ακόμη δεν μπορώ να ανέβω ούτε σκάλα

    Μπορεί να έχουν περάσει 182 μέρες αφότου μολύνθηκε, ωστόσο ένας 27χρονος Άγγλος συνεχίζει να παλεύει με τα μετά-Covid συμπτώματα. Πώς συνδέονται με το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης.

    Την περιπέτεια που περνάει με την υγεία του λόγω κορονοϊού και η οποία έχει τρομακτικές διαστάσεις, αποκάλυψε ένας 27χρονος Βρετανός που νόσησε τον Μάρτιο αλλά ακόμη ταλαιπωρείται, μη μπορώντας να επιστρέψει στην κανονική του ζωή.

    Ο Τσάρλι Ράσελ, 182 ημέρες αφότου μολύνθηκε και αδυνατεί να τρέξει 5 χλμ τρεις φορές την εβδομάδα, όπως συνήθιζε, δεν βγαίνει έξω να διασκεδάσει, δεν δουλεύει και το πιο σημαντικό, δεν παρουσιάζει βελτίωση.

    “Αν ήξερα ότι θα ήμουν τόσο άρρωστος, θα τα έπαιρνα όλα πιο σοβαρά τον Μάρτιο», είπε ο Ράσελ στον Observer. “Όμως ό,τι ακούγαμε τότε ήταν ότι εάν μολυνθείτε και είστε νέος, πιθανότατα δεν θα έχετε καθόλου συμπτώματα. Ή θα είστε άρρωστος για μερικές εβδομάδες και αυτό θα ήταν”.

    Αντ ‘ αυτού, ο Ράσελ υποφέρει από πόνους στο στήθος, ημικρανίες, σοβαρή δύσπνοια, ζάλη και εξάντληση, όντας ένας από τους πολλούς “μακροχρόνιων Covid” ασθενείς που έχουν βιώσει μεγάλης διάρκειας συμπτώματα.

    Από τους ασθενείς με κορονοϊό που διανύουν την τρίτη δεκαετία της ζωής τους, λίγοι είναι αυτοί που θα χρειαστούν νοσοκομειακή περίθαλψη ωστόσο οι ειδικοί φοβούνται ότι μια σημαντική μειονότητα θα καταλήξει σε μια σοβαρά εξουθενωτική κατάσταση που οι επιστήμονες δεν καταλαβαίνουν ακόμη.

    “Δίνουμε τρομακτική έμφαση αυτή τη στιγμή στην ιδέα ότι οι νεότεροι άνθρωποι θα είναι εντάξει και ο κύριος λόγος που δεν πρέπει να βγουν είναι επειδή μπορεί να μολύνουν τη γιαγιά τους”, δήλωσε ο Τσαρλς Σέφερντ, ιατρικός σύμβουλος του φιλανθρωπικού οργανισμού ME Association. “Υπάρχει ο κίνδυνος, εάν οι νεότεροι άνθρωποι κολλήσουν την ασθένεια, να μην καταλήξουν στο νοσοκομείο, αλλά μπορεί να έχουν μια ασθένεια που θα τους αφήνει εξαντλημένους με το μετά-Covid σύνδρομο. Δεν πρόκειται να συμβεί στην πλειονότητα, αλλά υπάρχει πραγματικός κίνδυνος για μια σημαντική μειονότητα” τόνισε.

    Ο Ράσελ, ο οποίος είναι φωτογράφος που ειδικεύεται στο θέατρο, δεν έχει εργαστεί από τότε που αρρώστησε, στις 14 Μαρτίου. «Είχα αρκετό χρόνο για να κοιτάξω πίσω και να σκεφτώ, τι έκανα τότε. Και πώς θα ήθελα να μην το έκανα”.

    Η ασθένειά του διήρκεσε δύο εβδομάδες και μετά αισθάνθηκε καλύτερα. Τότε ήταν που βίωσε τρομακτικά πόνους στο στήθος “σαν κάποιος καθόταν πάνω μου”. Ωστόσο, οι γιατροί του νοσοκομείου και ο γιατρός του δήλωσαν ότι οι δοκιμές έδειξαν ότι δεν υπήρχαν προβλήματα.

    Ο Ράσελ ήταν πιο τυχερός από τους περισσότερους – άλλαξε γιατρό και ο νέος του έκανε τεστ αντισωμάτων, το οποίο επιβεβαίωσε ότι είχε τον ιό. Είναι τώρα ένας από τους 500 ασθενείς που συμμετέχουν σε κλινική δοκιμή σχετικά με τον αντίκτυπο του Covid-19.

    “Όταν οι άνθρωποι αρνούνται να φορέσουν μάσκες ή ακόμη και να υπακούσουν στους πιο βασικούς κανόνες κοινωνικής απόστασης, είναι πολύ απογοητευτικό”, είπε ο Ράσελ. «Θέλω απλώς να τους ταρακουνήσω και να τους πω “ζω με αυτό για έξι μήνες”.

    “Νομίζω ότι πολλοί νέοι – και είναι στην ανθρώπινη φύση – πιστεύουν ότι αν κάτι δεν τους επηρεάζει άμεσα, σχεδόν δεν υπάρχει. Φίλοι μου που πηγαίνουν ακόμα στις παμπ, εξακολουθούν να βγαίνουν σε δείπνα και δεν το παίρνουν τόσο σοβαρά. Ανησυχώ για αυτούς”.

    Ο Ράσελ ήταν σε καλή κατάσταση πριν από τον ιό, τρέχοντας 5 χιλιόμετρα σε περίπου 23 λεπτά. Τώρα αγωνίζεται να ανέβει τις σκάλες.

    Η έρευνα για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις του Covid-19 ξεκίνησε πρόσφατα, αλλά ο Σέφερντ τόνισε ότι η θεωρία ήταν ότι ο κορονοϊός προκαλεί διαταραχή στο ανοσοποιητικό σύστημα των ανθρώπων, είτε με μεγάλη έκκριση κυτοκίνης είτε αντιδρώντας υπερβολικά, το οποίο επίσης πιστεύεται ότι είναι ένας παράγοντας για το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης.

    «Αρκετές μελέτες τα τελευταία 2-3 χρόνια δείχνουν ότι η δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος πιθανότατα εμπλέκεται με το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης», είπε. Το ανοσοποιητικό σύστημα φαίνεται να συνεχίζει να ενεργοποιείται σε χαμηλό επίπεδο, προσπαθώντας να καταπολεμήσει έναν ιό που δεν είναι πλέον εκεί. Αυτή η αντίδραση μπορεί στη συνέχεια να επηρεάσει το κεντρικό νευρικό σύστημα και τον υποθάλαμο.

    Εάν η μετά-Covid κόπωση και το σύνδρομο συνδέονται, η έρευνα μπορεί να παρέχει λύσεις και στις δύο καταστάσεις. Ήταν δύσκολο να μελετηθεί η χρόνια κόπωση, καθώς οι περισσότεροι άνθρωποι με την πάθηση ζουν με αυτή για μήνες. Εάν εμπλέκεται ένας ιός, έχει αφήσει λίγο ίχνος τη στιγμή που οι ερευνητές συναντούν τον ασθενή τους.

    «Είναι η πρώτη φορά που μπορείς να παρακολουθήσεις άτομα σχεδόν από την πρώτη μέρα. Οι ερευνητές δημιουργούν μεγάλο δείγμα, έχουν δείγματα αίματος και μπορούν να παρακολουθούν τους ασθενείς σχεδόν από το σημείο της μόλυνσης έως όταν αναπτύσσουν μετα-ιική κόπωση. Δεν είχαμε ποτέ την ευκαιρία να το κάνουμε πριν”.

  • Μαγιορκίνης: Άγνωστες οι μακροχρόνιες επιπτώσεις του κορονοϊού στους νέους

    Μαγιορκίνης: Άγνωστες οι μακροχρόνιες επιπτώσεις του κορονοϊού στους νέους

    Η επέκταση της πανδημίας σε νεαρές ηλικίες στην Ελλάδα, σύμφωνα με τις τελευταίες διαπιστώσεις των επιστημόνων, δεν πρέπει να οδηγεί σε εφησυχασμό. Το γεγονός ότι οι πιο ευάλωτοι αυτοπροστατεύονται και δεν υπάρχει ιδιαίτερη αύξηση στα σοβαρά περιστατικά, δεν σημαίνει ότι οι νέοι δεν κινδυνεύουν.

    Τη διαπίστωση έκανε ο Καθηγητής στο Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), Γκίκας Μαγιορκίνης. “Η επέκταση αυτής της επιδημίας στις νεαρές ηλικίες, ενώ αναμένεται να οδηγήσει σε σχετικά μικρό αριθμό βαρέων περιστατικών, από την άλλη ωστόσο θα πρέπει να θυμόμαστε ότι οι μακροχρόνιες επιπτώσεις αυτής της λοίμωξης, ακόμα και στα ήπια περιστατικά, δεν είναι πλήρως κατανοητές”, ήταν η ακριβής δήλωση του καθηγητή κατά τη χθεσινή πρώτη ενημέρωση για τον κορονοϊό που έγινε στο Υπουργείο Υγείας.

    Πέρα από το γεγονός ότι η ηλικιακή ομάδα των νέων μπορεί να δώσει ανά πάσα στιγμή μεταδόσεις στις μεγαλύτερες ηλικίες και οι ίδιοι οι νέοι με μέσο όρο τα 39 χρόνια -ασυμπτωματικοί ή με ελαφρά συμπτώματα- κινδυνεύουν από τις μακροχρόνιες επιπτώσεις του κορονοϊού. Αυτές μέχρι στιγμής, και εφόσον η πανδημία έχει κλείσει έναν κύκλο μόλις 6 μηνών, δεν είναι γνωστές στους επιστήμονες.

    Τσιόδρας: “Οι νέοι δεν είναι άτρωτοι”
    Το ίδιο αγωνιώδες μήνυμα, ότι “οι νέοι δεν είναι άτρωτοι” μετέδωσε κατά την τελευταία του εμφάνιση στις 4 Αυγούστου και ο καθηγητής παθολογίας, Σωτήρης Τσιόδρας.

    “Πρέπει να κατανοήσουν και οι νέοι άνθρωποι πως -παρά το γεγονός ότι σπανίως προσβάλλονται σοβαρά- ακόμη δεν γνωρίζουμε ούτε κατανοούμε πλήρως το φάσμα των μακροχρόνιων εκδηλώσεων του ιού”, ανέφερε ο κ. Τσιόδρας και παρέθεσε στοιχεία από γερμανική μελέτη, η οποία εντόπισε καρδιολογικές αλλοιώσεις σε μαγνητικές τομογραφίες ασθενών μέσης ηλικίας.

    Οι επιστήμονες παγκοσμίως, ωστόσο, έχουν παρατηρήσει ορισμένες ιδιαίτερα ανησυχητικές κλινικές επιπτώσεις στον οργανισμό των ανθρώπων που έχουν αναρρώσει από τον κορονοϊό. Μένει να φανεί μέσα στον χρόνο, εάν θα αποδειχθούν περιστασιακές ή εάν θα παραμείνουν ως μόνιμες βλάβες.

    Κορονοϊός: Μακροπρόθεσμες επιπτώσεις
     

    Τα συμπτώματα μπορεί να επιμείνουν για μήνες

    Οι περισσότεροι άνθρωποι που νοσούν από CΟVID-19 αναρρώνουν εντελώς μέσα σε λίγες εβδομάδες. Κάποιοι άλλοι, όμως – ακόμη και με ελαφρά μορφή της νόσου – συνεχίζουν να εμφανίζουν συμπτώματα μετά την ανάρρωσή τους. Οι γιατροί της Mayo Clinic διαπίστωσαν ότι τα συμπτώματα του COVID-19 μπορεί κάποιες φορές να επιμείνουν για μήνες. Οι ηλικιωμένοι και τα άτομα με σοβαρές ιατρικές παθήσεις είναι πιο πιθανό να παρουσιάσουν παρατεταμένα συμπτώματα COVID-19.

    Τα συνηθέστερα συμπτώματα που παραμένουν με την πάροδο του χρόνου είναι:

    • Κόπωση
    • Βήχας
    • Δυσκολία στην αναπνοή
    • Πονοκέφαλος
    • Πόνος στις αρθρώσεις

    Ο ιός μπορεί να βλάψει βασικά ζωτικά όργανα
    Αν και ο COVID-19 θεωρείται ως μια ασθένεια που επηρεάζει κυρίως τους πνεύμονες, μπορεί επίσης να βλάψει πολλά ακόμη όργανα, όπως την καρδιά και τον εγκέφαλο, γεγονός το οποίο αυξάνει τον κίνδυνο μακροχρόνιων προβλημάτων υγείας.

    Οι επιπτώσεις του ιού SARS-CoV-2 στα όργανα αυτά, αναλυτικά είναι:

    Καρδιά: Οι απεικονιστικές εξετάσεις που έγιναν σε ασθενείς μήνες μετά την ανάρρωση τους από τον COVID-19 έδειξαν μόνιμη βλάβη στον καρδιακό μυ, ακόμη και σε άτομα που εμφάνιζαν μόνο ήπια συμπτώματα. Στην περίπτωση αυτή, ο κίνδυνος καρδιακής ανεπάρκειας ή άλλων επιπλοκών της καρδιάς στο μέλλον, είναι υπαρκτός.

    Πνεύμονες: Ο τύπος πνευμονίας που συχνά σχετίζεται με τον κορονοϊό μπορεί να προκαλέσει μακροχρόνια βλάβη στις κυψελίδες των πνευμόνων και να οδηγήσει σε μακροχρόνια αναπνευστικά προβλήματα.

    Εγκέφαλος: Ακόμη και στους νέους, ο COVID-19 μπορεί να προκαλέσει εγκεφαλικά επεισόδια, σπασμούς και σύνδρομο Guillain-Barre – μια κατάσταση που μπορεί να προκαλέσει προσωρινή παράλυση. Επίσης, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο ανάπτυξης της νόσου του Πάρκινσον και της νόσου του Αλτσχάιμερ.

    Προβλήματα θρόμβων και αιμοφόρων αγγείων
    Η νόσος COVID-19 μπορεί να προκαλέσει συσσώρευση των κυττάρων του αίματος με αποτέλεσμα την πρόκληση θρόμβων. Μεγάλοι σε μέγεθος θρόμβοι ενδέχεται να προκαλέσουν καρδιακές προσβολές και εγκεφαλικά επεισόδια. Τα σοβαρά καρδιολογικά προβλήματα για τα οποία έχει ενοχοποιηθεί ο κορονοϊός πιστεύεται ότι προέρχονται από πολύ μικρούς θρόμβους που φράσσουν τα τριχοειδή αιμοφόρα αγγεία, τα οποία βρίσκονται στον καρδιακό μυ.

    Άλλα όργανα και σημεία του σώματος που επηρεάζονται από θρόμβους του αίματος είναι οι πνεύμονες, τα πόδια, το ήπαρ και οι νεφροί. Η νόσος ενδέχεται, επίσης, να αποδυναμώσει μακροπρόθεσμα τα αιμοφόρα αγγεία, γεγονός το οποίος συμβάλλει σε δυνητικά μακροχρόνια προβλήματα υγείας στο ήπαρ και τα νεφρά.

    Προβλήματα διάθεσης και κακουχία
    Άτομα με σοβαρά συμπτώματα πολύ συχνά χρειάζονται εισαγωγή σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας και μηχανική υποβοήθηση της αναπνοής. Η επιβίωση από μια τέτοια δυσάρεστη εμπειρία είναι πολύ πιθανό να οδηγήσει μεταγενέστερα το άτομο, να αναπτύξει Σύνδρομο Μετατραυματικού Στρες, κατάθλιψη και άγχος.

    Σε σχετικές μελέτες για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις που παρατηρούνται σε ασθενείς που έχουν αναρρώσει από σοβαρό οξύ αναπνευστικό σύνδρομο (SARS), έχει αποδειχθεί ότι ανέπτυξαν στη συνέχεια, Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης.

    Πρόκειται για μια σύνθετη διαταραχή, που χαρακτηρίζεται από ακραία κόπωση, η οποία επιδεινώνεται με τη σωματική δραστηριότητα, αλλά δεν βελτιώνεται με την ξεκούραση. Το ίδιο πιθανολογείται ότι ισχύει και για τα άτομα που ασθένησαν από τον COVID-19.

    Άγνωστες παραμένουν ακόμα οι περισσότερες επιπτώσεις
    Ωστόσο, πολλές από τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις του COVID-19 εξακολουθούν να είναι άγνωστες. Γι’ αυτό και οι ερευνητές συνιστούν στους κλινικούς γιατρούς να παρακολουθούν στενά τα άτομα που έχουν αναρρώσει από τον κορονοϊό, ώστε να διαπιστώσουν πώς λειτουργούν τα όργανά τους μετά την ανάρρωση.

    Είναι σημαντικό να θυμάστε ότι οι περισσότεροι άνθρωποι που μολύνθηκαν από τον κορονοϊό αναρρώνουν γρήγορα. Ωστόσο, τα δυνητικά μακροχρόνια προβλήματα καθιστούν ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη να μειωθεί η εξάπλωση της νόσου με την αυστηρή τήρηση των μέτρων προφύλαξης, όπως είναι η χρήση της μάσκας, η αποφυγή του συγχρωτισμού και η καθαριότητα των χεριών.

    Πηγη: iatropedia.gr

  • Κορονοϊός: Πόσες ημέρες πρέπει να μείνουν σε καραντίνα οι ασθενείς;

    Κορονοϊός: Πόσες ημέρες πρέπει να μείνουν σε καραντίνα οι ασθενείς;

    Πρόσφατα, το Κέντρο Ελέγχου Νοσημάτων (CDC) των ΗΠΑ εξέδωσε ανανεωμένες συστάσεις σχετικά με την περίοδο απομόνωσης και τις προφυλάξεις για ασθενείς με COVID-19.

    Οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιωάννης Ντάνασης και Θάνος Δημόπουλος (Πρύτανης ΕΚΠΑ) συνοψίζουν τα δεδομένα:

    1. Διάρκεια απομόνωσης και προφυλάξεων

    Για τα περισσότερα άτομα με λοίμωξη COVID-19, η απομόνωση και οι προφυλάξεις μπορούν γενικά να διακοπούν 10 ημέρες μετά την έναρξη των συμπτωμάτων και την απουσία πυρετού για τουλάχιστον 24 ώρες χωρίς τη χρήση αντιπυρετικών, ενώ παράλληλα τα υπόλοιπα συμπτώματα βαίνουν βελτιούμενα.

    Ένας περιορισμένος αριθμός ατόμων με σοβαρή νόσο μπορεί να παράγει ιό ικανό για αναπαραγωγή πέραν των 10 ημερών. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να απαιτείται παράταση της διάρκειας απομόνωσης και προφυλάξεις για έως και 20 ημέρες μετά την έναρξη των συμπτωμάτων, σε συνεννόηση με ειδικό λοιμωξιολόγο.

    Για τα άτομα που δε θα αναπτύξουν ποτέ συμπτώματα, η απομόνωση και λοιπές προφυλάξεις μπορούν να διακοπούν 10 ημέρες μετά την ημερομηνία του πρώτου θετικού τεστ RT-PCR για SARS-CoV-2 RNA (COVID-19 τεστ).

    2. Ο ρόλος της δοκιμασίας PCR για τη διακοπή της απομόνωσης και των προφυλάξεων
    Για τους βαριά ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς, μια τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να εξεταστεί σε συνεννόηση με ειδικό λοιμωξιολόγο.

    Για όλους τους άλλους, συμπτωματικούς ή ασυμπτωματικούς, δε συστήνεται η αξιολόγηση της δοκιμασίας PCR για τη διακοπή της απομόνωσης και των προφυλάξεων εφόσον συντρέχουν οι συνθήκες που έχουν αναλυθεί προηγουμένως με βάση τα κλινικά κριτήρια. Σε περίπτωση που κρίνεται αναγκαία η διακοπή των μέτρων νωρίτερα από τις 10 (ή 20) ημέρες, τότε μπορεί να συζητηθεί η αξία της δοκιμασίας PCR.

    3. Ο ρόλος της δοκιμής PCR μετά τη διακοπή της απομόνωσης ή των προφυλάξεων

    Για άτομα που είχαν συμπτωματική νόσο COVID-19 και παραμένουν ασυμπτωματικοί μετά την ανάρρωση, δε συνιστάται η επανεξέταση με PCR για SARS-CoV-2 RNA εντός 3 μηνών από την ημερομηνία έναρξης των συμπτωμάτων κατά την αρχική λοίμωξη COVID-19.

    Για άτομα που αναπτύσσουν εκ νέου συμπτώματα που συνηγορούν υπερ λοίμωξης COVID-19 κατά τη διάρκεια των 3 μηνών μετά την ημερομηνία έναρξης των αρχικών συμπτωμάτων, συνίσταται διερεύνηση και για άλλη υποκείμενη αιτιολογία.

    Εάν δεν εντοπιστεί άλλη αιτιολογία, τότε μπορεί να δικαιολογηθεί επανεξέταση με PCR για SARS-CoV-2 RNA υπό την καθοδήγηση ειδικού λοιμωξιολόγου. Κατά τη διάρκεια της διερεύνησης και σε συνεννόηση με ειδικό λοιμωξιολόγο, θα πρέπει να εξεταστεί η αναγκαιότητα απομόνωσης του ασθενούς ειδικά σε περίπτωση εμφάνισης συμπτωμάτων εντός 14 ημερών μετά από στενή επαφή με ένα επιβεβαιωμένο κρούσμα.

    Σημειώνεται ότι για άτομα που δεν ανέπτυξαν ποτέ συμπτώματα, η ημερομηνία της πρώτης θετικής δοκιμής RT-PCR για SARS-CoV-2 RNA θα πρέπει να χρησιμοποιείται αντί της ημερομηνίας έναρξης των συμπτωμάτων στις ανωτέρω περιπτώσεις.

    4. Ο ρόλος των ορολογικών δοκιμασιών

    Οι ορολογικές δοκιμασίες δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για να διαπιστωθεί η παρουσία ή απουσία ή επανεμφάνιση λοίμωξης COVID-19.

  • Συμπληρώματα διατροφής

    Συμπληρώματα διατροφής

    WEBMED 2020
    Συμπληρώματα διατροφής: Τι χρειαζόμαστε πραγματικά;


    1. Βιταμίνη D
    Mας βοηθά να κρατήσουμε τα οστά μας υγιή και δυνατά.
    Οι άνθρωποι που έχουν υγιή επίπεδα αυτής  της βιταμίνης ,μπορεί να μην είναι τόσο ευάλωτοι σε συγκεκριμένες παθολογικές καταστάσεις ,αλλά  αυτό το σημείο χρειάζεται περισσότερη έρευνα.
    Το σώμα μας παράγει βιταμίνη D όταν βρισκόμαστε στον ήλιο.
    Βρίσκεται επίσης σε μεγαλύτερες ποσότητες στον σολωμό ,τον τόνο και άλλες εμπλουτισμένες τροφές.
    Εάν έχετε χαμηλή βιταμίνη D,ο γιατρός σας ίσως σας προτείνει ένα συμπλήρωμα.
    Πάντως αρκετές μελέτες  δεν δείχνουν ιδιαίτερα οφέλη από αυτά τα συμπληρώματα σε ,κατά τα λοιπά ,υγιείς ενήλικες.
    Το να παίρνουμε πολύ βιταμίνη D είναι βλαπτικό για μας.

    2. Προβιοτικά
    Επίσης αποκαλούνται ‘’καλά βακτήρια’’.
    Τα προβιοτικά βρίσκονται σε τρόφιμα που έχουν υποστεί ζύμωση όπως το γιαούρτι ,το κομπούχα [ένα ποτό ,προιόν ζύμωσης, ελάχιστα ανθρακούχο  και αρωματισμένο με πράσινο ή μαύρο τσάι.]  και το μίσο [ένα είδος πάστας που χρησιμοποιείται στην ασιατική κουζίνα  ,θυμίζει ταραμά στη γεύση και στην υφή  και παρασκευάζεται κυρίως από φασόλια σόγιας ,θαλασσινό αλάτι και ρύζι ή κριθάρι τα οποία έχουν υποστεί μακροχρόνια ζύμωση με ειδικά ένζυμα].
    Τα προβιοτικά μπορούν να αλλάξουν την ισορροπία των καλών και κακών βακτηρίων  στο σώμα μας και μπορούν να συμβάλλουν στη βελτίωση της πέψης  ,να ανακουφίσουν από δερματικούς ερεθισμούς, να μειώσουν τη χοληστερόλη ,να υποστηρίξουν το ανοσοποιητικό μας σύστημα και πολλά παραπάνω.
    Αλλά δεν είναι ακόμα ξεκαθαρισμένο αν τα προβιοτικά  στα συμπληρώματα βοηθούν στην αντιμετώπιση των παθολογικών καταστάσεων και οι περισσότεροι άνθρωποι δεν χρειάζεται να τα παίρνουν κάθε μέρα.


    3. Πολυβιταμινούχα σκευάσματα
    Εάν γνωρίζουμε ότι η διατροφή μας  δεν είναι και τόσο πλήρης και ισορροπημένη  ,οι πολυβιταμίνες μπορούν να συμπληρώσουν το χάσμα ;;
    Όχι απαραίτητα.
    Πολλές μελέτες έχουν καταλήξει ότι δεν βελτιώνεται η απώλεια μνήμης, η καρδιακή νόσος ή ο καρκίνος.
    Παράλληλα αν λαμβάνουμε πάρα πολλά θρεπτικά συστατικά σε μορφή χαπιού ,μπορεί να μας προκαλέσει  κακό.
    Οι ειδικοί συνήθως προτείνουν ως ιδανική πηγή θρεπτικών στοιχείων και βιταμινών τις τροφές .


    4. Φυλλικό οξύ
    Εδώ πρόκειται για εκείνη την περίπτωση που πρέπει οπωσδήποτε να γνωρίζουμε αν έχουμε επάρκεια εάν βρισκόμαστε σε αναπαραγωγική ηλικία και είμαστε γυναίκες που επιθυμούν  και σχεδιάζουν να κάνουν παιδί.
    Η λήψη επαρκούς ποσότητας φυλλικού οξέος μπορεί να αποτρέψει συγγενείς ανωμαλίες στο νευρικό σύστημα του εμβρύου [εγκέφαλο και σπονδυλική στήλη]
    Χρειαζόμαστε 400 micrograms [mcg] ανά ημέρα και το CDC προτείνει να λαμβάνουμε  αυτή την ποσότητα σε συμπλήρωμα ,μαζί με όποια ποσότητα παίρνουμε από τις φυσικές τροφές.

    5. Συμπληρώματα με φυτικές ίνες
    Οι φυτικές ίνες  βρίσκονται στα λαχανικά ,τα φρούτα ,τους ξηρούς καρπούς ,όπως τα καρύδια και  τα όσπρια.
    Βοηθούν στη μείωση της χοληστερόλης, στη ρύθμιση  του σακχάρου αίματος και στη βελτίωση της πέψης.
    Οι γυναίκες κάτω των 50 ,πρέπει να λαμβάνουν 25 gr/ημέρα και οι άνδρες  38 gr /ημέρα.
    Μόνο όμως το 55% όλων μας φτάνουν αυτά τα νούμερα.
    Η λήψη ενός συμπληρώματος με φυτικές ίνες είναι συνήθως ασφαλής.
    Πάντοτε όμως καλό είναι να ρωτάμε τον γιατρό μας ,ιδίως αν λαμβάνουμε και άλλα φάρμακα όπως  την ασπιρίνη. Ξεκινάμε την λήψη αργά ώστε να αποφύγουμε τα αέρια και την αίσθηση φουσκώματος.
    Να εξασφαλίζεται πάντοτε η λήψη επαρκούς ποσότητας νερού.

    6. Μουρουνέλαιο
    Τα ψάρια όπως ο σολωμός και οι σαρδέλλες έχουν καλά λιπαρά που ονομάζονται ωμέγα -3 .Αυτά μπορούν να ελαττώσουν τον κίνδυνο καρδιακής  νόσου .
    Εάν δεν τρώτε ψάρια ,υπάρχουν συμπληρώματα με μουρουνέλαιο και ωμέγα -3 ,όπως τα EPA και τα  DHA .
    Πάντως χρειάζεται περισσότερη έρευνα γιατί τα ωμέγα -3 σε χάπια μπορεί να λειτουργούν διαφορετικά από αυτά σε φυτικές τροφές όπως τα ψάρια.
    Εάν επιλέξετε χάπι ,ο FDA προτείνει η δόση να είναι κάτω από τα 2 γραμμάρια την ημέρα από EPA   και τα DHA συνδυαστικά.

    7. Ασβέστιο
    Εκτός αν ο γιατρός σας το προτείνει ,πιθανότατα δεν χρειάζεστε συμπλήρωμα ασβεστίου.
    Κάποιες έρευνες έχουν συνδέσει το ασβέστιο με μεγαλύτερο κίνδυνο καρδιακής νόσου  και καρκίνου προστάτη ,αλλά αυτή η συσχέτιση δεν είναι αποσαφηνισμένη.
    Μπορεί να ενδυναμώσουμε τα οστά μας με άσκηση όπως το περπάτημα, το τέννις ,ο χορός και η άρση βαρών.
    Επίσης συμπληρώστε το πιάτο σας με πλούσιες σε ασβέστιο τροφές ,όπως το γιαούρτι, τα αμύγδαλα ,τα σκούρα πράσινα λαχανικά [για βιταμίνη Κ] και ψάρια ή άλλες εμπλουτισμένες τροφές σε βιταμίνη D.

    8. Συμπληρώματα για τις αρθρώσεις
    Η Γλυκοζαμίνη και η χονδρο΄ι’τίνη  ,είναι ουσίες πολύ δημοφιλείς στα σχετικά συμπληρώματα  για αρθρώσεις  στις ΗΠΑ .
    Βρίσκονται φυσικά στον ανθρώπινο χόνδρο.
    Η έρευνα  σχετικά με το αν μπορούν να βελτιώσουν τον πόνο της αρθρίτιδας ή να την  αποτρέψουν ,έχει αντικρουόμενα ευρήματα.
    Παρόλ ‘ αυτά οι περισσότεροι ειδικοί λένε ότι δεν υπάρχει βλάβη από τη χρήση τους αν είστε από εκείνους τους ασθενείς που βρίσκουν ανακούφιση από αυτά.
    Πάντως όπως με όλα τα συμπληρώματα  καλύτερο είναι να ρωτήσετε τον γιατρό σας πριν τη λήψη.

    9. Βιταμίνη C
    Το σώμα μας δεν μπορεί να φτιάξει βιταμίνη C,έτσι πρέπει να τη βρούμε  από το φαγητό.
    Είναι εύκολο να επιτευχθεί η συνιστώμενη ημερήσια ποσότητα πρόσληψης .Μόνο ¾ του φλυτζανιού χυμού πορτοκάλι ή λίγες  κόκκινες πιπεριές προσδίδουν το 150 % των ημερήσιων αναγκών .
    Έτσι μάλλον δεν χρειαζόμαστε συμπλήρωμα βιταμίνης C.
    Υπάρχουν πολυάριθμα και δημοφιλή προιόντα με μέγα –δόσεις  βιταμίνης     C ,που υποστηρίζουν  ότι προλαμβάνουν το κρυολόγημα [  ή τουλάχιστον μειώνουν τη διάρκεια αυτού] αλλά η έρευνα μέχρι τώρα δεν έχει αποδείξει κάτι τέτοιο.

    10. Μελατονίνη
    Αυτή η ορμόνη παίζει ρόλο στον ύπνο .
    Το σώμα μας την παράγει και πωλείται σε μορφή χαπιών .Επειδή δεν υπάρχει επαρκής απόδειξη σχετικά με την ασφάλεια της λήψης μελατονίνης  μακροπρόθεσμα ,καλύτερα αν θέλετε να την πάρετε να γίνει αυτό για μικρό χρονικό διάστημα για ζητήματα όπως 
    το jet lag ή μια προσωρινή αυπνία.
    Παρενέργειες μπορεί να παρουσιαστούν και να είναι η υπνηλία ,ο πονοκέφαλος, η ζάλη ή και η ναυτία.

    11. Μαγνήσιο
    Αυτό το ιχνοστοιχείο υποστηρίζει πολλές λειτουργίες του σώματος. Παρέχει ενέργεια και κρατά την καρδιά υγιή .
    Αλλά ακόμα κι αν βρίσκεται σε μεγάλη ποικιλία τροφίμων ,όπως τα καρύδια ,οι σπόροι ,οι φυτικές ίνες, τα πράσινα λαχανικά, οι περισσότεροι από εμάς δεν λαμβάνουμε αρκετό. Εάν θέλετε να πάρετε ένα συμπλήρωμα μαγνησίου ρωτήστε τον γιατρό σας γιατί υπάρχουν πολλές μορφές.

    12. ΣΥΝΕΝΖΥΜΟ Q 10
    Πρόκειται για ένα αντι-οξειδωτικό που συνθέτει το σώμα και μπορούμε να λάβουμε μεγαλύτερη ποσότητα σε μορφή χαπιού.
    Πολλοί λαμβάνουν Q 10 για τις ημικρανίες ,την προστασία της καρδιάς και τη βελτίωση των συμπτωμάτων της νόσου Parkinson.
    Tα στοιχεία όμως που να αποδεικνύουν αν όντως λειτουργεί, λείπουν ή είναι αντικρουόμενα.
    Οι παρενέργειες περιλαμβάνουν την αυπνία και τις γαστρικές διαταραχές αλλά συνήθως είναι πολύ ελαφρές. Το συνένζυμο Q10 μπορεί να αλληλεπιδράσει με αντιπηκτικά και την ινσουλίνη  και επομένως απαραίτητη είναι η επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό πριν την έναρξη της αγωγής.

    13. ΚΟΥΡΚΟΥΜΑΣ
    Αυτό το πορτοκαλί μπαχαρικό  μπορεί να φανεί αποτελεσματικό στην καταπολέμηση της φλεγμονής, που ανευρίσκεται σε πολλές καταστάσεις. Δεν είναι απόλυτα αποσαφηνισμένη η χρησιμότητά του αν και είναι στο επίκεντρο έρευνας .Θεωρείται απολύτως ασφαλής η κατανάλωση μέχρι 8 γραμμαρίων την ημέρα και είναι πολύ γευστική η προσθήκη του στο φαγητό μας.

    14. ΒΙΤΑΜΙΝΗ Β12
    Είναι απαραίτητη για τη δημιουργία ερυθρών αιμοσφαιρίων και για τη σύνθεση του DNA ΄,όπως και για  τη διατήρηση της καλής κατάστασης του νευρικού συστήματος.
    Ανευρίσκεται  σε ζωικά παράγωγα όπως το γάλα, το κρέας, τα αυγά  και το γάλα.
    Έτσι οι χορτοφάγοι μπορεί να παρουσιάσουν έλλειψη ,όπως και τα άτομα άνω των 50 όπως και όσοι αντιμετωπίζουν ζητήματα δυσαπορρόφησης όπως σε Νόσο Crohn.Τα συμπληρώματα της βιταμίνης Β12  πωλούνται σε μορφή χαπιών και σε ενέσεις .
    Οι ενέσεις έγιναν δημοφιλείς ως ένας τρόπος να ληφθεί μια
     ‘’ώση ‘’ ενέργειας  και σαν ένας τρόπος αδυνατίσματος αν και δεν φάνηκε από καμία μελέτη ότι λειτουργούν έτσι.

    15. ΘΥΜΟΜΑΣΤΕ…

    Καθένας από μας είναι διαφορετικός.
    Εάν υπάρχει ένα συγκεκριμένο πρόβλημα υγείας που νομίζετε ότι ένα συμπλήρωμα ενδεχομένως να σας βοηθήσει, πριν το ξεκινήσετε ,ρωτήστε το γιατρό σας.
    Μόνο αυτός μπορεί να σας συμβουλέψει σωστά και να σας πληροφορήσει για πιθανές παρενέργειες.

    ΠΗΓΗ: WEBMED 2020

Power by 4ty.gr